Firuzə MƏMMƏDLİ
XATİRƏ
Fransanın Strasburq şəhərində keçirilmiş və mənim də iştirakçısı olduğum
Türkcənin Uluslararası Şeir Şöləninin 8-ci ildönümündə yazdığım şeir
Dünyanın hər yerindən
Yığılıb gəlmişdilər.
Qayğıdan, məhəbbətdən
Yoğrulub gəlmişdilər.
Doğma türk dillərində
Çağrılıb gəlmişdilər.
Strasburq türk dilində
Şeir deyirdi o gün.
Edvard Staxura (1937-1979; Polşa) – Şair, nasir, tərcüməçi.
Fransada polyak emiqrant ailəsində doğulan şair, 1948-ci ildə Polşaya gəlir. Varşava Univerisitetinin roman filologiyası fakultəsini bitirir. 1969-70-ci illərdə təqaüdlə Mexikoda univerisitetdə oxüyub. Borxesin əsərlərini polyak dilinə tərcümə edir.
“Harda həqiqi şair var, orda poeziya var”-deyən Edvard Stahura bütün Polşanı qarış-qarış dolaşmışdı. “Gəzən şair” adlandırılan Staxura dünyanın yarısını gəzmişdi.
Staxuranın poeziyası xaosun poeziyasıdı. Bu mənada o əsl şairdi. Onun həm şeirlərində, həm də nəsrində dərindən hiss etdiyi yalnızlıq və qəriblik duyğusu çox aydın nəzərə çarpır.
Edvard Stahura oxuduğu mahnıların musiqisini də özü yazırdı.
O, sağ ikən əfsanəyə çevrildi.
Şair 1979-cu ilin 24 iyununda intihar edir.
(01 Aralık – 04 Aralık 2011: Lefke – Erzurum – Lefke)
Nazım Muradov /Lefke Avrupa Üniversitesi-KKTC
Aslında bu başlığın bizden önceki en az üç müellifinin Aşık Kerem, Anar ve Memmed Aslan olduğunu yazıya başlamadan söylemeliyim. Dede Kerem’in yanıp tutuştuğu, Yanık Kerem olduğu Aslı-Kerem destanının bir yerinde
Erzurum’un gediğine varanda
Bir de gördüm buram buram gar gelir.
Lelem dedi gel gayıdag bu yoldan
Dedim gayıtmaram, mene ar gelir… koşmasının birinci mısrasını, 1985’te Azerbaycanlı şair Memmed Aslan, Türkiye seyahatnamesi kitabının adı olarak kullanmıştı. Ünlü yazarımız Anar ise “Molla Nesreddin-66” yazısıyla 1966 yılının muhayyel Nasreddin Hocasını Mirze Celil üslubuyla kaleme almıştı. Bu anlamda başlığın ve onu adlandırma üslubunun bize ait olmadığını belirtmek istiyorum…
Yazarlarımız hansı peşənin sahibidirlər? Ümumiyyətlə, yarqdıcılıqla yanaşı, hansısa sahədə çalışırlarmı? Yaxud hansısa peşəni onlara həvalə etsələr, öhdəsindən gələ bilərlərmi? Dönüb geriyə – tarixə nəzər salsaq, görərik ki, elə dahilərimiz var ki, yaradıcılıqla yanaşı, başqa sahənin də aparıcısı olublar. Klassiklərimiz – Şah İsmayıl Xətainin ölkə başçısı olması, Abbasqulu Ağa Bakıxanovun və Mirzə Fətəli Axundovun çar Rusiyasının Qafqazdakı canişinliyindəki qulluqçuları, dilmancları olması, Mirzə Ələkbər Sabirin, müasir dillə desək, sabun biznesi ilə məşğul olması heç də yaradıcılıqlarına mane olmayıb. Yazıb-yaradıb, seviliblər, təbliğ və eyni zamanda, təhdid olunublar. Rus ədəbiyyatının tanınmış simaları olan A. S. Puşkinin, Dostoyevskinin, Çexovun və digərlərinin də ədəbi yaradıcılıqla yanaşı, digər peşələrlə məşğul olduqları məlumdur.
Bəs görəsən, bizim bugünkü yazarlarımız hansı sahədə özlərini sınaya və təsdiq edə bilərlər? Nisbətən gənc və orta nəsil yazarlarımıza üz tutduq.
Yusif Günaydın / yusif_günaydın@mail.ru
1. “Aişənin rəqsi ”
Müharibədən sonrakı illər ətraf neft mədənlərində çalışan işçilər üçün yataqxana kimi inşa edilmiş bu barakların istismar müddəti çoxdan başa çatsa da, ordan-burdan çat vermiş köhnə tiklilərdə hələ də yaşayan ailələr var. Doğrudur, inişil üzbəüzdəki barakların sakinlərini köçürüb, boş qalmış binaları sökməyə başlamışdılar. Amma sonradan nədənsə bu iş yarımçıq qaldı. Vaxtı ilə insanların yaşayış məskəni olmuş bu tikililərin bəzilərinin yalnız özülü, bəzilərinin ön ya arxa divarları qalıb indi. Çərçivəsiz qalmış pəncərə yerləri, böyrünə zir-zibil qalanmış uçuq-sökük divarlar, gözdağına çevrilib, cansıxıcı, ağır bir atmosfer doğurur.
NECDET SİVASLI
e.mail: necdetes@mynet.com
Bağımsızlığının 20.yılında Azerbaycan-Türkiye İlişkileri çerçevesinde Erzurum’da yapılan etkinliklerden biri de Azerbaycanlı şairlerle, Erzurumlu şairlerin buluşmasıydı. Aziziye Belediyesi ile Dünya Genç Türk Yazarlar Birliği’nin işbirliği ile gerçekleşen gecede Azeri saz şairleri saz ve sesleri ile Erzurumlulara güzel bir gece yaşattılar. Yine aynı program çerçevesinde Azerbaycanlı ve Erzurumlu şairler, şiirlerinden bir demet sundular.
İlahiyyat üzrə Fəl.Dr. Samirə Həsənova
AMEA, Fəlsəfə,Sosiologiya və Hüquq İnstitutu
Türk fəlsəfəsinin görkəmli əsərləri bizim zəmanəyə qədər gəlib çatmasına baxmayaraq, çoxsaylı mövcud qlobal fəlsəfə tarixində Türk fəlsəfə tarixinin tədqiqi hələki yerini tapmayıb. Təəssüflə qeyd etməliyik ki, Türk alimləri tədqiqatlarında belə bu fəlsəfə barədə hər tərəfli və ardıcıl tədqiqini verməyiblər. Dəlil kimi, fəlsəfə tarixi üzrə məşhur tədqiqatlarda Yusif Balasaqunlunun Kutadqu Bilik, Mahmud Qarqarinin Divanu Luğati-Türki əsərlərinin adları çəkilmir. Bu əsərlər əksər hallarda Ə.Yəsəvinin “Divani-Hikmət”, Yunus Əmrə yaradıcılığında və digər dini-fəlsəfi cərəyanlardan olan mütəfəkkirlərin irsində fəlsəfə və ictimai fikir axtarırlar.
toydan sonra
orkestr dayandı, soyudu zallar,
qonaqlar dağıldı mənzillərinə,
qar, keçən axşama bir layla çaldı.
vitrin işıqları, parlaq fənərlər…
və şamlar
hər kəsə istilik verir axşamlar
misilsiz işıqdan doğulan bir ruh
güzgülərdəki çimildəşmələrdə tapar özünü
Türkler’in Şamanizm’den İslamiyete geçişi yüzyıllar öncesine dayansa da günümüzde Şamanizm’den kalan birçok adet ve gelenekleri bulunuyor. İşte onlardan birkaçı:
Su dökerek uğurlama:
Gidenin arkasından su dökmek eski Türkler’deki su kültünün doğurduğu bir adettir.
Elməddin NİCAT
QAYIT GƏL
Sən gedəndən məni təkcə görüb qəm,
Qapımızı döyür hicran, qayıt gəl.
Mən çıxsam da yaddaşından, yadından,
Sən çıxmazsan heç bir zaman, qayıt gəl.
Sən gedəli bağrım başı göynədi,
Yandı mən tək torpaq nədi, göy nədi…
O inciklik keçib daha köhnədi,
Kimdir səndən giley uman, qayıt gəl.