TÜRK DÜNYASI

Nərmin MƏMMƏDLİ

Hər zamankı kimi mövzunu seçdikdən sonra araşdırmalarıma başladım. Qarşıma diqqət çəkici  məqamlar çıxdı. Onları sizlərlə də bölüşmək istəyirəm. İlk öncə qeyd edim ki, türk tarixində bayraq anlayışı  daha çox  İslamdan sonrakı dövrlərin əhatəsində öyrənilib. Xüsusən digər türk xalqları ilə müqayisədə daha çox Osmanlı türklərinin bayraqları araşdırılıb, buna dair kitablar nəşr olunub.

Seyran SULEYMAN /QIRIM/

(QIRIMTATAR-AZERBAYCAN EDEBIY ALÂQALARINA DAIR)

“Yıldız”* mecmuasınıñ bu yılki ilk sanında meşur azerbaycan şairleri Samed Vurğun ve Bahtiyar Vahabzadeniñ şiirlerini ana tilimizde oqup, bir şeynen ölçenmez bir zevq aldım. Mına qayda şiir, mına qayda istidat! “Men bir bala, sen bir ana/Şay olğan soñ, bağlım saña/Qaysı yurtqa, qaysı yana/Ep uçsam da, yuvam sensiñ/Elim, künüm, evim sensiñ!”, – dep yaza Samed Vurğun özüniñ “Azerbaycan” adlı şiirinde. Temiz qalpten çıqqan şu çın satırlar qırımtatarlağa da ğayet yaqındır. Bahtiyar Vahabzadeniñ “Menim ana tilim” adlı şiiri de sanki dersiñ bizge dep yazılğan: “Farqına barmayıp aqnen qaranıñ/İnsan bar, öz tilin yat sayar bugün/Dedesi bu tilde cebe alğannıñ/Ozü diger tilde söz yayar bugün”…

İsmayıl Qaspralı – 160

Xeyrulla MƏMMƏDOV

…Nəcib, …cəsarətli olan türk millətinin pərakəndə düşüb Səddi-Çindən Ağ dənizə qədər çayradığı halda nüfuzsuz… qaldığı lisansızlığından, yəni lisani-ümumiyə malik olmadığından irəli gəlmişdir.
İ.Qaspralı

“Tərcüman” (1883-1916) XIX əsrin sonu, XX əsrin əvvəlində Rusiya müsəlmanları mühitində nəşr edilən qəzet və jurnalların ən uzunömürlüsü, geniş miqyasda yayılanı və iki ay “Ziyayi-Qafqasiyə”, səkkiz il yarım “Kəşkül”, bir il doqquz ay “Şərqi-Rus”, 1905-ci il inqilabından sonra Qafqazda, Krımda, Volqaboyunda, Türküstanda çıxan müxtəlif məsləkli dövri mətbuat orqanları (“Həyat”, “İrşad”, “Tanq”, “Molla Nəsrəddin”, “Vətən xadimi”, “Nur”, “Azad xalq”, “Yıldız”, “Əl-əsəri-Əl-cədid”, “Əl-islah”, “fikir”, “İdil”, “Dan yıldızı”, “Vaxt” və s.) ilə paralel fəaliyyət göstərmişdir.

13-21 Mayıs 2011 tarihlerinde Kazakistan’da 3 Türkoloji Kongresine katıldım.  Mayıs ayında Kazakistan’a yaptığım bu ziyarette ayrıca 16 Mayıs tarihinde Almatı’daki El-Farabi Kazak Devlet Üniversitesinde Sovyet dönemindeki ünlü Kazak Tarihçisi Ermukhan Bekmakhanov Okumalarına ve 25-27 Mayıs tarihinde Astana’da Dünya Kazakları Kurultayına da katıldım. Yani 12 – 29 Mayıs arasındaki yaklaşık iki haftadan fazla bir zaman süren seyahat çok yoğun ve verimli geçti. 17 gün gibi kısa bir zaman diliminde 5 uluslararası toplantının peşpeşe sırayla gelmiş olması benim için büyük bir şans oldu. Böylece çok kısa zamanda bu önemli toplantılara katılma imkanı oldu.

Karaçay-Malkar edebiyatının en zengin ve renkli bölümünü sözlü edebiyat ürünleri teşkil etmektedir. Kafkas dağlarının ‘Orta Kafkaslar’ adı verilen ve ortalama yüksekliği beş bin metre civarında sarp dağlardan ve derin vadilerden oluşan bir bölümünde, dış dünyadan yüzyıllar boyunca âdeta tecrit edilmiş bir biçimde yaşayan Karaçay-Malkar Türkleri sözlü edebiyat ürünlerini ağızdan ağıza aktararak bunların nesilden nesile unutulmadan yaşatılmasını sağlamışlardır.

Bu gün (01.06.2011) Türkiyənin Azərbaycandakı Səfirliyinin təşkilatçılığı ilə Türksav – Türk Dünyası Yazarlar və Sənətçilər Vəqfinin 15-ci türk dünyası xidməti ödül mərasimi keçirilib. “Qafqazinfo”nun məlumatına görə, tədbiri giriş sözü ilə açan Türksav başqanı Yahya Akengin bildirib ki, türk dünyasının mədəniyyəti böyük tarixi kökə malikdir.