…nə vaxtsa ruhunun getdiyi yerə də gedərik yəqin…”
“Beşmərtəbə” layihəsinin növbəti qonağı yazıçı-publisist Əkbər Qoşalıdır.
Dəyişmək istərdinizmi?
1. İllərin sürətini…
– Bəzən “hə”, bəzən “yox”. – Duruma, ovqata görə dəyişir – əslində sürətini deyil, illərin özünü dəyişmək istərdim – mümkün olsaydı…
“Rəssamlıq müxtəlif duyğuların rənglərlə bəzənərək istənilən dildə danışdığı bir dünyadır…”
“Dünyadakı bütün prezidentlər rəssam olsaydı yer üzündə heç vaxt savaş baş verməzdi. İnsanlar ömürboyu toy-bayram ovqatında yaşayardı.”
Rəssam Nəvai METİN-lə söhbətimiz çox səmimi alınsa da, yazıma azacıq rəsmi başlamaq istədim…
“Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin sədri olması ANARı ədəbiyyatdan aldı”
Dosye: VARİS (Varis Musa oğlu Yolçiyev) – 1966-cı ildə Sumqayıt şəhərində anadan olub, Bakı Dövlət Universitetinin filologiya fakültəsini bitirib. Müxtəlif illərdə “168 saat” və “7 gün” qəzetlərinə redaktorluq edib. AzTV-də “Gecə kanalı” proqramının müəllifi olub. 2003-cü ildə “Azərbaycan” nəşriyyatına baş redaktor təyin edilib. 2007-ci ildən “Azərbaycan Televiziya və Radio Verilişləri” QSC-nin Dövri Nəşrlər və Sosioloji Araşdırmalar Departamentinin direktorudur.
Çağdaş dövrdə haqlı tənqid haqsız təhqirlə əvəzlənir
Ədəbi tənqid bütün dövrlərdə ədəbiyyatın inkişafına ciddi təsir göstərib və eyni zamanda bu inkişafda mühüm bir rolu olub. Həm də hər bir ədəbi növün, hər bir bədii yaradıcılıq məhsulunun təhlilə ehtiyacı var. Obyektiv ədəbi tənqidin ədəbi yaradıcılıq prosesində müstəsna əhəmiyyəti var. İstedadlı oxucu da tənqidçi rolunda çıxış edə bilər. Tənqidi fikir, ədəbi təhlil ümumiyyətlə, ədəbi zövqün formalaşmasına xidmət etməklə bərabər, bədii əsərlərin qiymətləndirmə dərəcəsini də müəyyən edir.
Dünya Gənc Türk Yazarlar Birliyinin qurucularından biri, istedadlı şairə olan Səhər Əhmədin Bakıda yeni, sayca üçüncü kitabı işıq üzü görüb. “İrfan” Basım Evində Anadolu türkcəsində çıxan kitab “Kalbimin sokakları” adlanır. Kitaba Səhər Əhmədin seçmə şeirləri daxil edilib. Səhər xanımla əlaqə saxlayıb yeni çap olunan kitabı haqqında fikir mübadiləsi apardıq.
“Dövlətin ədəbi nəşrlərə ayırdığı vəsait artırılsa və konfederativ qurum tərəfindən proporsiya əsasında bölüşdürülsə, yaxşı olar”
Azərbaycanda sahibkarlar, jurnalistlər, qeyri-hökumət təşkilatları, gənclər birlikləri üzrə konfederativ qurumlar, şuralar, fondlar var. Gənclər təşkilatları Milli Şurada, qeyri-hökumət təşkilatları Milli Forumda, jurnalistlər Mətbuat Şurasında birləşiblər. Ədəbi qurumlar isə ayrı-ayrılıqda fəaliyyət göstərir. Bəs ədəbi təşkilatların belə bir üstqurum yaratmasına ehtiyac varmı? Əgər bu ədəbi qurumlar birləşsə, ədəbiyyatda və ədəbi mühitdə nələr dəyişə bilər? Bu suallarla ədəbi kəsimin nümayəndələrinə müraciət elədik.
Ə.Qoşalı: “Şair Qabil üçün ayrılmış masa diqqətimi çəkdi – yarıdançoxu içilməmiş araq şüşəsi, əl telefonu-filan…”
Cəlil Məmmədquluzadənin ev muzeyindən yazı hazırlayarkən muzeyin direktoru Pərixanım Mahmudova Azərbaycan yazıçılarının bu mədəniyyət ocağına nadir hallarda ayaq basdığını söylədi. Azərbaycan nəsrində, dramaturgiyasında və publisistikasında ciddi iz qoymuş bir mütəfəkkirin xatirəsinə olan bu münasibət çox düşündürücüdür. Nədən yazarlarımız klassik irsə biganə yanaşır, ədəbiyyatı yalnız masa hadisəsi hesab edirlər?
MTRŞ sədri Nuşirəvan Məhərrəmli bu günlərdə bildirib ki, bu gün televiziyalarda əsas problem aparıcıların dilimizi aşağı səviyyədə bilməsidir: «Problem əsasən şou-biznes sahəsindədir. Birmənalı şəkildə aparıcılar ədəbi dili bilmirlər. Onlar xalq arasında necə danışırlarsa, efirdə də o cür çıxış edirlər». Nuşirəvan Məhərrəmli bildirib ki, Milli Televiziya və Radio Şurası (MTRŞ) Azərbaycan dilinin normalarına riayət edilməməsinə görə yerli telekanallara güzəştə getməyəcək.
Nizami Cəfərov: “Evdə xüsusi olaraq konkret bir otağı yazı üçün ayırmıram. Harada yazının məqamı gəlsə, orda da yazıram”
Elə oxucular var sevdiyi yazıçı və ya şairin kitabını alanda yalnız mətnlə maraqlanır, əsərin məzmun və mahiyyətinə varmaqla kifayətlənir. Elə oxucular da olur, kitab və əsər haqda bütün təfərrüatları bilməyə can atır – harda, hansı tarixdə, necə şəraitdə yazılıb… Sonuncu kateqoriya oxucuların marağı nəzərə alıb, bədii əsərlərin, ciddi yazıların necə yaranmasını araşdırdıq. Bu məqsədlə bir neçə məşhura müraciət elədik.
Bildiyimiz kimi bu gün saysız hesabsız romanlar yazılır, bunların içində tarixi romanlar da var. Amma digər janrlı romanlar bu və ya digər şəkildə olsa da oxucu və yazıçı münasibəti kontekstində müzakirəyə çevrilir. Amma tarixi romanlar diqqətdən kənarda qalıb, sanki heç belə bir əsərlər yazılmır. Bu problemi aydınlaşdırmaq üçün üç yazara aşağıdakı sualla müraciət etdik.
Sizcə bu gün yazılan tarixi romanlar niyə ciddi müzakirə mövzusuna çevrilmir və ədəbi hadisə kimi yadda qalmır?