Category Archives: BAŞ YAZI

Pıçıltılı və həzin misralar-VAHİD ASLAN poeziyası haqqında

 Şair Vahid Aslanın “Yağış havası” kitabı masamın üstündədir.
Kitabdakı şeirləri oxuduqca onun misralarında hay-küysüz, qışqırtısız bir səs, sevgi pıçıltısı eşidirəm. Həm də o pıçıltıda bir dağ bulağının sakit şırıltısına bənzəyən bir həzinlik duyuram. Necə də gözəldir, poeziya əslində öz təbiiliyi ilə müqəddəsmiş:

 

Dağlar, yenə darıxmışam şəhərdə,

“Sarıtel”in yanğısı var içimdə.

Dağlar, xatırlayın, siz məni hərdən,

Ağır-ağır obaların köçündə…

 

Onun hər şeirində böyük məna yükü var. Həmin “Dağlar” şeirində yamaclarda nərgizin, bənövşənin açmasından, dərələrin yuxusunun qaçmasından, zirvələrin qarının əriyib çaylara sarı üz tutmasından poetik bir dillə təsvir edilir. Şair  Vətən torpağının “döşündə bulaq”, “meşəsində quzqulaq” olub bitməyi arzulayır. Məncə Vətən sevgisi bundan yaxşı verilməz. Ana məhəbbəti də cod əlləri ilə saçımıza çəkdiyi incə bir sığalla başlayıb. Mənə elə gəlir ki, ilin fəsilləri də ömrün fəsilləri kimidir. Vahid müəllimin fəsillərə, həyata öz baxışı var. Həm də mənalı, dürüst, düşündürücü:

 

Dərələr kədərli,

Zirvələr fikirli,

Yollar yorğun kimidi,..

Ağacların yarpağı

Payızın sarı simidi,

Külək oxuyur yenə

Ayrılıq şərqisini…

 

Bu misraları tələsik oxusan husnü pozular, asta-asta, düşünə-düşünə oxumaq lazımdır Vahid Aslan poeziyasını. Onun şeirləri çox genişdir. Vahid Aslan şeirlərində həm mənalı sözlərdən istifadə edir, həm də adi sözləri mənalı ifadəyə çevirməyi bacarır.

 

Yolu atlı oldu, sözü qanadlı,

Şığıyıb zamanı ötdü bu atlı,

Bir gün də gördükü, ölməzlik adlı

Nəğməsi qonubdu milyon dodağa.

 

Bu misralar şairin İlyas Tapdığa həsr etdiyi şeirdəndir. Zahirən adı görünən bu misralar əslində çox əzəmətlidir.

Vahid Aslan poeziyası təsadüfən yaranan və sıradan olan poeziyalar silsiləsindən deyil. Orada böyük şair Rəsul Rza ənənəsi, Əli Kərim axıcılığı var. Onun şeirləri doğulub-böyüdüyü torpağın bulaqları kimi dumdurudur. Şairin “Çətindərə” şeirini oxuyuram. İlk baxışda adama elə gəlir ki, nə çoxdur vətən torpağında dağlar, dərələr… Burada qeyri-adi nə var ki… Oxuduqca duyursan ki, yox, vətən torpağının bir parçasının gözəlliyi, təmiz havası, buz bulaqları ilə yanaşı daha geniş məna kəsb edir. Mövzu ictimailəşdirilir:

 

Şairim, ilğıma düşən çağındı,

Ən gözəl təbiət şeiridi bura.

Elə tanrıya da daha yaxındı,

Dünyanın ən gözəl yeridi bura…

 

Çətindərə təkcə yaylaq deyil. O Vətən torpağının bir parçasıdır. Ona görə də əzizdir, təmizdir, unudulmazdır, ayrılmaq  çətindir. Bax, Vahid Aslan poeziyasının dərinliklərinə baş vurduqca gəldiyim əsas qənaət də budur.

Vahid Aslan poeziyası rəngarəng bir çəmənliyi xatırladır. Əlvan çəmənlikdə adam hansı çiçəyə yaxınlaşmağı seçə bilmədiyi kimi şairin şeirləri də həyati mövzularla doludur. Vətən məhəbbəti, ataya hörmət, anaya sevgi, övlada rəğbət bir-birini əvəz edir. Onun şeir kitabını əlindən yerə qoymaq istəmirsən. Axı o şox gözəl və mənalı həmsöhbətdir. Vahid müəllimin qəhrəmanı öz istədiyinin nazını şəkməyi bacarır.

 

Özüm bilirəm niyə,

Sığmırsan yerə-göyə,

Nazını şəkim deyə,

Mənə naz eyləyirsən.

Gülüm düzünü bilsən,

Elə yaxşı ki, hərdən,

Mənə naz eyləyirsən…

 

Bu bir gənclik müraciətidir, əbədi sevginin mənalı təzahürüdür.

Vahid Aslan poeziyasının əsas özəyi Vətən məhəbətidir:

 

Asta vur torpağa ayaqlarını,

Vətən torpağını əzərsən, yavaş.

Əymə o ağacın budaqlarını,

Budağı kökündən üzərsən, yavaş.

 

Ümid edirəm ki, bu qəbildən olan şeirlər gələcəkdə dərsliklərə düşəcək, şirin-şəkər övladlarımız bu şeirlərdən bəhrələnəcək. Şair özü də ictimaiyyətçidir, o daim kollektiv arasında, dost sırasındadır, eli bəhərləndirir, özü də eldən bəhrələnir. Folkloru, xalq ədəbiyyatını çox gözəl bilir, hər şeirinin kökü xalqa bağlıdır. Vahid Aslan tanınmış yazıçı Qərib Mehdiyevin dərnəyində yetişənlərdəndir. Mərhum şair İ.Tapdıq Qərib Mehdiyevə həsr etdiyi şeirdə yazırdı:

 

Qəribəm, mənanı arama adda

Qərib ha deyiləm ədəbiyyatda…

 

Qərib Mehdiyevin müəllimlərin həyatından yazdığı “Əlifba kitabı” povesti indi də sevilə-sevilə oxunur. Vahid Aslan belə bir müəllimdən ilk dərsini aldı.

Vahid Aslan yaradıcılığında diqqəti daha çox cəlb edən şəhid şairə həsr edilən “Nizami Aydın” poemasıdır. Nizami Aydın da Qərib müəllimin ədəbi dərnəyində yetişən bir şair olmuşdur. Nizami Aydın 31 yaşında Qarabağın müdafiəsi uğrunda “Tərlan” ləqəbli tankı ilə vuruşmuş, özünün yanıb kül olması hesabına 40 nəfər əsgəri düşmənə əsir düşməkdən xilas etmişdir. Poema ağır, lakin ümidli bir sonluqla qurtarır:

 

Qeyb olub, ümid var bir də doğulsun,

Qəbri qazılmayan Nizami Aydın.

Qardaş, balalara and yeri olsun,

Sənin şəhid adın, Aydın soyadın.

 

Vahid Aslan ədəbi yaradıcılıqla bərabər, həm də elmi araşdırmalarla, publisistik və populyar məqalələr hazırlamaqla məşğuldur. Bu dünyagörüşlü yanaşma şairin şeirlərində də duyulur.

“Yağış havası” Vahid Aslanın sayca 9-cu şeirlər kitabıdır. O, çox müqəddəs bir yoldadır. Ona səmimiyyətlə uğurlar diləyir, müvəffəqiyyətlər arzulayıram.

Cəmil Hüseynli 

 

 

 

 

 

 

Oxunma sayı: 238

Tatarıstan Yazıçılar İttifaqının başqanı: Ərazi bütövlüyünüz uğrunda apardığınız mübarizədə tam dəstəyik

Qardaş Tatarıstanın Yazıçılar İttifaqının (TYİ) başqanı, Əməkdar incəsənət xadimi Danil Salihov Azərbaycanın ərazi bütövlüyü uğrunda mübarizəsinə mənəvi dəstək ismarıcı göndərib.
Dəyərli başqana, onun timsalında bütün TYİ üzvlərinə təşəkkür edirəm.
Əkbər Qoşalı
“Biz Azərbaycan hökuməti və xalqına öz ərazi bütövlüyü və regionda sülh, stabillik uğrunda apardığı mübarizədə tam dəstəyimizi bildirmək istəyirik.”
Tatarıstan Yazıçılar İttifaqının başqanı
Danil Habibrahmanoviç Salihov
Oxunma sayı: 167

Qazaxıstan Yazıçılar Birliyinin başqanından Azərbaycana möhtəşəm dəstək

Uluğbek Esdevlet: “Azərbaycanın öz torpaqlarını azad etməsi, indiki nəslin əcdad qarşısındakı borcunu ödəməsidir”

Dünya Gənc Türk Yazarlar Birliyi Məsləhət Şurasının üzvü Nurgali Jusipbay Qazaxıstan Yazıçılar Birliyinin başqanı Uluğbek Esdevletin Azərbaycanın hərb və siyasət meydanındakı irəliləyişi ilə bağlı fikrini öyrənib. Qardaş ölkə şair və yazıçılarını birləşdirən ən böyük və qocaman təşkilatın başçısı, görkəmli şair Uluğbek Esdevletin ürək sözlərini sizlərlə bölüşürük:

– Azərbaycan xalqı bizim qandaşımız, dildaşımız, əqrəbamızdır.

Biz, şair və yazıçılar olaraq, gəncliyimizdən bu yana Azərbaycanın da şair və yazıçıları ilə dost olduq…

25 il öncə, Qazaxıstan Xarici işlər Nazirliyinin UNESCO Ədəbi əlaqələr Bölümü başqanıyıdm. O dönəm diplomatiya təhsili üçün Ankaraya getdim. Orada bir qrup Azərbaycanlı məsləkdaşımızla birlikdə təlim-təhsil seminarına qatıldıq. Təlim-təhsilin sürdüyü ilk üç ya da dörd seminarda Ermənistan-Azərbaycan çatışması ilə bağlı ətraflıca bilgi qazandım. Mövzunu daha sonra da araşdırdım. Bilinən odur ki, Ermənistan Azərbaycan torpaqlarının yüzdə 20-ni işğal etmişdir. O torpaqlarda yaşayan Azərbaycanlılar isə məcburi köçkün olmuşdur.

İllər sonra, TÜRKSOYun önərisi ilə, Azərbaycanın böyük şairi, realistik şeirin öncüsü olan Molla Pənah Vaqifin şeirlərini qazaxcaya çevirdim. Vaqif eşqin şairidir; eyni zamanda, dərin fəlsəfə sahibidir. Onun şeirlərini qazaxcaya çevirərkən, həyatını da incələdim. Molla Pənah Vaqif Qarbağ Xanlığında vəzirlik etmiş bir şairdi. Yəni, sadə bir həqiqət çıxır ortaya: Orta çağda Qarabağ Azərbaycanındı, orda Azərbaycanın xanlığı vardı.

Vaqifin şeirlərini çox bəyəndim; sevərək, ilhamla çevirdim. Vaqifin şeirlərinin dünya dillərində yayınlandığı külliyatda mənim də çevirmələrim yer aldı. Şairin doğumunun 300-cü ildönümü Bakıda keçirilən zaman, yubiley törəninə qatılaraq, şeirlərini qazaxca oxudum. Dili çox yaxın olduğundan Vaqifin şeirlərinin çevrilməsi də çox keyfiyyətli oldu. Fərq etdiyim o ki, 300 il öncəki türkcə qazaxcaya çox yaxındır.

O dönəm Qarabağ Xanlığını indiki İran ərazisində yerləşmiş o zamanın şahlığı tərəfindən tutulub; xan isə qaçmaq zorunda qalıb. Qaçarkən, Molla Pənah Vaqifə də birlikdə qaçmağı təklif edib. Molla Pənah qaçmağı rədd edib. Daha sonra, Xanın vəziri olduğu üçün Molla Pənah və oğlunu edam ediblər.

Bu tarixi olay, Qarabağın gerçək sahiblərinin kim olduğunu göstərən dəlildir.

Ən böyük dəyər və zənginliklərdən biri də Qarabağda Molla Pənah Vaqifin və yaxınlarının məzarlığının bulunmasıdır. – Sak və İskitlər dönəmindən bu yana məzarlıqlar böyük dəyər olaraq qəbul edilmişdir. Qarabağda bu an Azərbay­canlıların əcdadının məzarlıqları bulunur; dediyim kimi, böyük Azərbaycan şairi Molla Pənah Vaqifin də məzarı oradadır.

Bəli, bu gün Azərbaycan işğal edilən torpaqlarını azad edir. Bu, Azərbaycanın öz torpaqlarını özünün azad etməsidir. İndiki nəsil kəndləri, yaşayış məntəqlərini işğaldan qurtar­mağı öz vəzifəsini yerinə yetirmək kimi görür. Mən belə qəbul edirəm ki, Azərbaycanın öz torpaqlarını azad etməsi, indiki nəslin əcdad qarşısındakı borcunu ödəməsidir.
Mən Azərbaycan xalqına xoşbəxtlik, əmin-aman günlər və ədalətli barış diləyirəm./musavat.com/

Həmsöhbət oldu: Nurgali Jusipbay

(Mətni Azərbaycan türkcəsinə Əkbər Qoşalı uyğunlaşdırıb)

Oxunma sayı: 280

Türk dünyası yazarlarından Bəyanat: Azərbaycana qarşı terrora YOX deyirik!

Türk dünyası yazarları  Dünya Gənc Türk Yazarlar Birliyinin çağırışına qoşularaq Ermənistanın Azərbaycana qarşı apardığı terror siyasətinin dayandırılmasına dair Bəyanat yayıb. Bu barədə məlumatı Dünya Gənc Türk Yazarlar Birliyinin başqanı şair-publisist İntiqam Yaşar verib.

Bəyanatda deyilir: “Bu ilin iyul ayının 13-dən başlayaraq, Ermənistan silahlı qüvvələri atəşkəs rejimini kobud şəkildə pozmaqla, Ermənistan-Azərbaycan dövlət sərhədinin Tovuz rayonu istiqamətində Azərbaycan silahlı qüvvələrinin mövqelərini və sərhəd kəndlərini artilleriya qurğuları və minaatanlardan atəşə tutmuş, bu təxribat nəticəsində Azərbaycan ordusu şəhidlər vermiş, yerli sakinlər həlak olmuş, evləri dağıntıya məruz qalmışdır . Bundan başqa, otuz ilə yaxındır, Azərbaycanın Dağlıq Qarabağ və 7 ətraf rayonunu işğal altında saxlayan Ermənistan Azərbaycanın mövqelərinə atəş açmaqla kifayətlənməmiş, müxtəlif vaxtlarda diversiya fəaliyyətləri və atəşkəs rejimini kobud şəkildə pozmaqla mülki əhalini hədəf olaraq seçmişdir.

Bütün bunlarla yanaşı 27 sentyabr 2020-ci il tarixindən başlayaraq Ermənistanın Azərbaycana qarşı terror siyasətinin nəticəsi olaraq, uşaqlar, qocalar da daxil olmaqla 205 nəfər mülki şəxs yaralanmış, 41 nəfər isə həyatını itirmişdir. 4 oktyabr 2020-ci il tarixindən başlayaraq Azərbaycan Respublikasının ikinci böyük şəhəri, dünya ədəbiyyat-mədəniyyət tarixində öz xüsusi yeri olan qədim Gəncə şəhərinə raket hücumları təşkil olunmuş, 11 mülki şəxs həyatını itirmiş, 70 nəfərdən çox insan isə yaralanmışdır. Şəhərdə tarixi əhəmiyyət daşıyan bir çox tikililərə zərər dəymişdir. İşğalçı ölkənin atəşkəs rejimini pozması və Azərbaycanın dinc əhalisinə, mülki obyektlərinə artilleriya zərbələri endirməsi bu ölkənin işğalçı mahiyyətini və beynəlxalq hüquqa məhəl qoymamasını bir daha göstərmiş olur.

İndiyə qədər Ermənistan BMT Təhlükəsizlik Şurasının 822, 853, 874 və 884 saylı qətnamələrini yerinə yetirməkdən imtina etməklə beynəlxalq hüquqa açıq şəkildə hörmətsizlik etdiyini isbatlamışdır. Türk Dünyası yazarları olaraq işğalçı Ermənistanın təcavüzkarlıq siyasətini qətiyyətlə pisləyir, dünya ictimaiyyətinə, beynəlxalq təşkilatlara, Avropa Parlamenti, ATƏT-in Minsk qrupunun həmsədr ölkələrinə, Birləşmiş Millətlər Təşkilatına səslənərək Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunmasının vacibliyini və Ermənistanın Azərbaycan xalqına qarşı apardığı terror siyasətini bir an öncə dayandırmasınının vacibliyini  ifadə edirik.”

  1. Dərya Akdəmir– yazar, “ANKA” başqanı, Türkiyə Cümhuriyyəti;
  2. Özgür Bacaqsız– yazar, Türkiyə Cümhuriyyəti;
  3. Mirzohid Müzaffər– şair, Özbəkistan Respublikası;
  4. Muhammed Siddiq– şair, Özbəkistan Respublikası;
  5. Erkinbek Serikbay -yazar, “Türk xalqları arasında ədəbi əlaqələri inkişaf etdirmə vəqfi” başqanı, Qazaxıstan Respublikası;
  6. Çalğın Məhəmməd-şair, Təbriz;
  7. Həsən Ümidoğlu-şair, Təbriz;
  8. Kaliça Yaqubova-şair, Qırğız Respublikası;
  9. Çolpan Orozoliyeva-şair, Qırğız Respublikası;
  10. İntiqam Yaşar -şair, Dünya Gənc Türk Yazarlar Birliyi başqanı, Azərbaycan Respublikası;
  11. Əfsanə Ələsgərli -yazar, jurnalist, Azərbaycan Respublikası;
  12.  Cavid Qədir-yazar, jurnalist, Azərbaycan Respublikası
  13. Fanil Gilaji -şair, Tatarıstan;
  14. Ayqız Baymuhammed-yazar, Başqırdıstan;
  15. Alla Böyük-yazar, Qaqauz Yeri;
Oxunma sayı: 201