Category Archives: SÖYLƏŞİLƏR

Profesör Doktor Jasan Zekeyoğlu: “Merhamet gören merhamet gösterir”

Profesör Doktor Jasan Zekeyoğlu
Çin-Tibet Tıp Dalı Uzmanı,
Jas – Ay Tıp Merkezi Başkanı

İYİLİĞİN KAYBOLDUĞU YERDE HAYATIN DA ANLAMI KAYBOLU

Sayın Jasan Zekeyoğlu, “Sevginin kaybolduğu yerde hayatın da anlamı
kaybolur, çünkü Allah-u Teâlâ dünyayı sevgi üzerine yaratmıştır” diyorsunuz. Böyle bir yorumun anlamını ve önemini açıklayabilir misiniz?

– Evet, bu güzel sözleri ben daima söylerim. On sekiz bin alemi yaratan Allah’ın insanoğluna verdiği en güzel niğmetlerden biri de sevgidir. Sevgi kavramının anlamı çok geniştir. Aile, vatan, hatta insanlar arasındaki bağları da sımsıkı tutan bu kavramdır. Abay şöyle der:
“İnsan bugün insan, yarın ise toprak,
Fani hayat cazibesiyle aldatır, fakat.
Yarın yerin neresidir, bilir misin,
Ölmek için doğmuşsun, düşün biraz”.
Pek çok tanıdığım arkadaşlarım, bilim adamları, şair ve yazarlar bu fani dünyadan baki dünyaya göç ettiler. Hepimiz bu dünyanın misafiri olduğumuzu unutmamalıyız ve her zaman yakınlarımıza şefkatlı davranmalıyız. Abay’ın şu mısraları aklıma gelir:
Önceki kardeş dalgası,
Sonraki kardeş dalgası.
Sırası gelince,
Göç eder baki dünyaya.
Toplumumuzda merhametin çokça konuşulması, çokça dile getirilmesi gereken bir zaman diliminden geçiyoruz. İnsanlar bütün dünyada giderek acımasızlaşıyor. Modern dünyada maalesef merhamet duygumuz giderek köreliyor, bu da büyük savaşların, büyük çatışmaların, mahallenin ortasında büyük kıyametlerin kopmasına yol açabiliyor. Sevgi ve merhametin kaybolduğu yerde insanlık tehlikededir: anavatan harap olur, dünyayı kötülük yönetir, açgözlülük yaygınlaşır, sulh bozulur, insanlar arasında, hatta akrabalar arasında düşmanlık oluşur. Bu yüzden insanlar birbirine karşı merhametli olmaları gerekir.
Tıp tarafından kanıtlanmış bir kural vardır ki, merhemet duygusu, insanlardaki manevi sıkıntıyı giderir, kardiyoloji hastalıkları, kan ve damar hastalıklarını engellermiş. İyiliğin kaynağı İslami inançlardan geldiğine göre, yüreğinde Allah sevgisi olan kimsenin merhametli olduğuna inanırız. Öyle insanlara: “Nur yüzlüdür” derler. Merhamet duygusunun esasları ailede ebeveyin tarafından aşılanmalıdır. Çocuk ailede merhametle büyütülüyorsa, doğrunun bu olduğuna inanır. Kazak atasözü vardır: “Bir civciv yuvada gördüklerini, uçtuğunda yakalar (yapar)”. İşte çocuklar bu duyguyu hissederek büyürlerse bu dünyayı ve ailelerini de emin bir sığınak olarak algılamaya başlarlar. Dolayısıyla ailede çocuğa verilen değerler, merhamet çok önemlidir. Merhamet gören merhamet gösterir.


“Günümüz teknoloji ve bilim dünyasında dünyanın hangi ülkeleri nesiyle gurur duyuyor?” sorusu ortaya çıkar. Tek bildiğimiz şey, ilmiyle, teknolojisiyle ve ilim adamlarıyla gurur duydukları hususlardır. Bu ülkelerin belediye başkanları ilim adamaları araştırmakla meşgul olurlar. Demek istediğim, ülkemizin iktidarında olanlar bürokrasiden kaçınmalılar, yolsuzluktan uzak durmalılar, yer altı ve yer üstü doğal kaynaklarımızı kendileri için değil, toplum ve millete faydalı olacak şekilde yönetmelilerdir. Yolsuzluğun yaygın olduğu yerlerde, küçük ve orta ölçekli iş yerlerinin çalışmalarında birsürü engeller ortaya çıkar. Kısacası, devlet yöneticileri kendi çıkarılarını halktan üstün koymamalı, insancıl davranmalıdırlar.
Günlük haberlerden ülkemizde düşük gelirli yoksul aileler için, devlet başta olmak üzere bazı kamu kuruluşları ve özel vakıflar tarafından gösterilen yardımlar hakkında haberdar oluyoruz. Bazı kişilere tedavi amaçlı yardımlar gösterilir, bazılarına gıda yiyecek konusunda, hatta bazılarına barınak olarak ev konusunda yardım gösterdiklerinin farkındayız. İşte bu tür hizmetlerin temelinde iyilik ve merhamet bulunmaktadır. Sevgi ve merhamet, güneş ışınları gibidir, kalbi ısıtır, karşılıklı şefkat ve saygı duygularını uyandırır.

Geçen yıl ortaya çıkan pandemi, tüm insanlık için ağır bir sınavdı. İnsanlar, sağlıkları için Allaha’a dua ettiler, doktorların yardımına muhtaç oldular. Ülkedeki en popüler özel kliniğin başkanı olarak yurttaşlarımıza ne tür yardımlarda bulundunuz ve iyilikler yapabildiniz?

2020 yılı tüm insanlık için ağır bir yıldı. Özellikle, sosyal hizmet alanı elamanlarına, öğretmenler ve doktorlar için zor bir dönemdi. Tüm sağlık teşislerinde hizmet eden sağlık personellerinin yükü daha da kat kat artmıştı. Sadakatle çalışan tüm sağlık personelleri ve doktorların hayatımızdaki önemini hissettik. Günümüzün gelişmiş dünyasına aniden gelen bu salgın karşısında doktorların gösterdikleri kahramanlıkları ve fedakarlıkları büyük alkışlarla karşılandı ve kendim de bu alanın uzmanı olarak gurur duyuyorum. Meslektaşlarımın salgın hastalığa karşı gösterdikleri hizmetlerini, silahsız cephede dilsiz düşmanla karşı karşıya çıkan birer kahramanlar olarak değerlendiriyorum. Ailelerinden ırakta, kendilerini hastalara yardım etmeye adadılar. Dünyada çok sayıda insan bu salgının kurbanı oldular.

Günümüzde bazı tıp uzmanlarının yetersizliğinden ortaya çıkan durumlar neticesinde, tıp mesleğine olan talep yükselmiştir. Teknolojinin hızla geliştiği günümüz çağında, dünyanın silahlarla değil bilimle rekabet ettiği bir çağda mesleğimizin önemi azalmayacaktır. Biyolojik silahlar karşısında ancak tıp bilimi galip çıkabilir diye düşünüyorum. Millet olarak biz bu yükün altından çıkabildik, Allah’ın izniyle bu salgından kurtulacak gün de uzak değildir. Halkımız “Bir yakadan baş, bir koldan el çıkararak” büyük bir dayanışma ve yardımda bulundular. Hükümet tarafından da maddi yardım destekleri verildi. Yeminine sadık doktorlar, “Fırtınaya karşı uçan kartal” gibi gayretle çalıştılar. Merkezin tedavi kurallarına uygun olarak, uzmanlarımız hastaların durumlarına göre evlerini ziyaret ederek veya merkezde sağlık hizmetleri verdiler. Pandemi döneminde Kazakistan, Astana televizyon kanalları ve Kazak Radyosu ve Şalkar Radyolarında salgın hastalıklar konusunda düzenli olarak tıbbi tavsiyeler verdim. Merkezimizin tıbbi deneyimine uygun olarak, geleneksel tıbbın modern tıpla eşit düzeyde yasal olarak uygulanmasını teşvik ettik. Merkez doktorları tarafından, Sağlık Bakanlığı protokolüne, hastanın vücut ısısının 38 dereceyi geçmemesi durumunda antibiyotik kullanımına getirilen kısıtlamalar da dahil olmak üzere 15 protokol eklendi. Bu protokoller günümüzde hala güncelliğini kaybetmedi. Merkezin salgın sırasında düzenlediği etkinlikler kapsamında 700’den fazla hastaya ücretsiz olarak sağlık hizmetleri gösterdik. Bazı ülkede bulunmayan antivirüs ilaçlarını yurtdışından sipariş etmek zorunda kaldık. Yaşlı gaziler ve emekli insanların hastalığa karşı direncini artırmak maksadıyla sumak tentürü ve ginseng gibi doğal bitkilerle tedaviler yapıldı. Virüsün önlenmesi için akupunktur tedavisi ile hastaların bağışıklık sistemini güçlendirmeye çalıştık, bazı sterste bulunan hastalara da psikolojik yardımlar gösterdik. Koronavirüsün vücutta yol açtığı hasarlar hâlâ araştırılıyor. Akciğer hasarının yanı sıra kalp, damarlar, böbrekler, bağırsak ve beyin de dâhil olmak üzere birçok organın da enfeksiyon nedeniyle bir şekilde zarar gördüğü anlaşıldı. Merkezde kullandığımız akupunktura tedavisi ve doğal bitkilerle hazırlanan ilaçlar neticesinde zarar gören hücreler, dokular canlanır, kan dolaşımı düzenlenir ve sinir sistemi sakinleşir.


Uluslararası tıp sisteminin temel gereksinimlerine uygun olarak, merkez uzmanları, hastaların genel durumunu ve tedavi sürecini günün her saati çevrimiçi olarak kontrol ettiler. Üç büyük şehirlerimizdeki merkez şubelerinde tedavi alan yaklaşık 500’e yakın hastalarımızın koronavirüs bulaşmamış olması dikkat çekicidir. “Jas-Ay” tıp merkezimizde çalışan 200’e yakın personel bu virüse yakalanmadı. Bunu, virüsle mücadelede merkezimizin yeni bir başarısı olarak görüyoruz.

Koronavirüsü önlemek için uygulanan aşı tedavisi ne derece etkilidir? Covid-19 salgınına karşı geliştirilen aşılar ne kadar etkilidir? Bu konuda neler düşünüyorsunuz?

Öncelikle koronavirüs aşılanmasından bahsetmeden önce aşılamanın tarihçesi ve bütün olarak faydaları üzerinde kısaca değinmek isterim. Aşılama tedavisi, İbn Sina devrinden bu güne geleneksel tıpta uygulanmaktadır. Eskiden ölüme neden olan çiçek hastalığı, veba, kızamık, sıtma gibi birçok hastalıklar, aşısının bulunmasının ardından ancak durdurulmuştur. Çiçek aşısının ilk olarak Kazakistan’da üretildiğini de vurgulamak isterim. O zamanki durum, aşının bulaşıcı hastalıklar karşısında etkisini kanıtlamıştı. Bu nedenle aşılardan korkmamalıyız. Tüm dünyada insanlar bir bütün olarak aşılanırken, biz kendimizi ondan izole edemeyiz ve etmemeliyiz. Ülkenin baş sağlık doktoru hangi grup insanların aşılanaması gerektiği hakkında açıklamalarda bulunmuştu ve hatta aşı olma hakkı vatandaşların kendi şahsi kararı olduklarını da belirtmişti. Dolayısıyla bu durum, ailemiz ve çevremizin güvenliği ile doğrudan ilgilidir. Aşılama yaş oranlarına göre farklılık gösterir. Gençlerin ve 18 yaşın altındaki çocukların aşılanmamasının nedeni, virüse karşı yüksek direnç göstermeleri nedeniyledir. 65 yaş üzerindeki insanların bünyeleri zayıftır ve bir sürü kronik hastalıklarla birlikte yüksek tansiyon, kalp, damar hastalıkları gibi rahatsızlıklar eşlik edilir, dolayısıyla virüsle savaşma ve bağışıklık geliştirme yeteneği çok düşüktür. Aşılama sırasında aşının kalitesi ve tıbbi kurallara uygunluğuna dikkat edilmelidir. Koronavirüsün yayımasından bu yana sadece ülkemiz değil, tüm dünya maddi ve manevi baskılar yaratan kargaşa içindedir. Düzgün yaşam akışının ritmi boluldu ve günlük yaşam alışkanlıklarımız değişti. İlk başta insanlar birbirine yaklaşmaktan korkuyorlardı ve akrabalar arasındaki ilişkinin ciddi şekilde kısıldığını kendi gözlerimizle gördük ve hissettik. İnsanlar bunalmış, zihinsel stres yaşamışlardı ve gelecek tehlike altındaydı. Bunlardan kurtulmanın tek yolu önce Allah’a yalvarmak, sonra hastalığa karşı yaptırılan bir aşıdır. Bu nedenle normal yaşam şekline dönebilmek için nüfusun aşılanmasının daha iyi olacağını düşünüyorum.

Ülkemizdeki geleneksel tıbbın günümüzdeki durumnundan bahseder misiniz?

-Kazak bozkırlarında geleneksel tıbbın tarihi İbn Sina’dan başlatılır ve Kazak Hanlığı dönemlerinde yaşamış olan Uteybodak Tleukabıloğlu’nun yaptığı çalışmalarla devam etmiştir. Dolayısıyla ülkede geleneksel bir tıbbın olmadığını söylemek yanlış fikirdir. Ancak sayılarının az olduğu ve bazı durumların karşısında çalışma imkanlarının sağlanmadığı bilinmektedir. Batı’nın geleneksel tıbbı, Hint-Tibet ce Çin tıbbının hızla gelişmesi nedeniyle Kazak halkına özgü geleneksel tıbbın durumu tehlikededir. Bu nedenle, Çin-Tibet tedavi yönteminin yanı sıra her zaman Kazak ulusal tedavi yöntemlerini de ekliyorum ve merkezimizde sürekli olarak uyguluyoruz. Uzman meslektaşlarımın da bu hususa önem vermelerine dikkat ediyorum. Dünya çapında geleneksel tıbbın kurucu olan İbn Sina’nın zengin mirası nesillere sonsuz iz bırakmıştır. Ülkemizin her bölgesinde, hatta yurtdışında bulunan ulusal tıp uzmanları bir araya gelerek ülkedeki sağlık sistemi ve geleneksel tıp seviyesini geliştirmek için iş birliği yapabilirler. Önümüzdeki yıllar bu tür proje devlet tarafından ele alınacağını umuyoruz. Çünkü, Kazak Hanlığı döneminin meşhur doktoru, cerrah Uteybodak Tleukabıloğlu, Kazak bozkırlarında yetişen şifalı otlar kataloğunu oluşturmuştur. Onun bu tıp dalında yaptığı çalışmaları dünya çapında çok ender ve kıymetli çalışmalar değerindedir. “Şifa Denemeleri” adlı eseri dünya dillerine çevirilseydi, insanlık uğuruna çok faydalı hazine olurdu. Bu kitabın orijinal nüshası elimize geçmedi, fakat karşılaştığımız bazı materyallerden, günümüz tıp alanında hala bilinmeyen çok önemli bilgilerin olduğuna ikna oluyoruz. Uteybodak Tleukabıloğlu’nun kıymetli eserinin sırlarını çözdüğümüz gün Kazak tıbbı yeni boyutlara ulaşacaktır diye düşünüyorum. Bu nedenle, milli değerlerimiz üzerinde araştırmalar yapmak, onlara sahip çıkarsak, hedefimize ulaşacağız.

Jas –Ay Tıp Merkezini uluslararası düzeye yükselttiniz. Kliniğin gelecekteki gelişimi ve refahı için herhangi bir planınız veya hayaliniz var mı?

Kuruluşundan bu yana, Jas-Ay Tıp Merkezi durmaksızın çalışarak hep araştırmalar ve gelişmeleri takip etmektedir. Kliniğimiz her yıl tecrübeli doktorlarla yenilenmektedir ve genç uzman doktorların profesyonel alanda gelişmelerine teşvik edilmektedir. Çok sayıda hedefimiz ve hayalimiz var ve bunları yavaş yavaş ve kademli olarak gerçekleştireceğimizi umuyoruz.
Günümüzde gelişen ilim ve teknoloji sayesinde tıp dalı çok gelişiyor ve birçok hastalıkların tedavisi bulunmuş olsa da, henüz tedavisi bulunmayan bazı hastalıklar mevcuttur. Koronavirüs gibi yeni salgın da ortaya çıkmış durumda. Bu tür salgın virüs hastalıkların tedavisi üzerinde de çalışmalar yapmaktayız. Keşfettiğim şey, deve hariç tüm hayvanların severek otladığı bitkilerin olduğunu öğrendim. İnsanların bağışıklık sistemini yükselten ve hastalığa karşı direnç gücünü artıran bu tür bitkileri, merkezin tedavi protokolüne dahil ettim.
Pandemi döneminde genellikle odaklandığım ve üzerinde çalıştığım konular, koronavirüse yakalanan hastaların vücudundaki hasarları etkili olarak tedavi etme yollarıdır. Bu tür çalışmalarımızın neticesinde kliniğimize gelen hastalar sayısı her geçen gün artmaktadır. Tıp dalında pandemi ile ilgili ve Covid-19 virüsü hakkında yayınlanan bilim adamlarının çalışmalarını sürekli olarak takip etmekteyiz.


Kliniğimizin sağlık hizmetleri alanında gösterdiği başarılarını takdir ediyorum. Jas-Ay Tıp Merkezinin statüsü uluslararası düzeye kadar ulaşmış vaziyettedir. Bu nedenle, sadece yerli tıp sistemi standartlarına değil, aynı zamanda uluslararası hizmet standartlarına ulaşmaya gayert ediyoruz. Bilindiği gibi, kliniğimizin başarısı ülkemizle birlikte sık sık Batı ve Doğu ülkeleri tarafından takdir edilmekte ve çeşitli ödüllerle ödüllendirilmektedir. Hatta Birleşmiş Milletler tarafından onur mektubu da verilmiştir. Önümüzdeki günlerde Jas-Ay kliniğinin Türkiye, Avustrya, Malezya, Hindistan, Çin, Rusya ve Japonya’da şubelerinin açılmasını planlıyoruz.
Türkiye’de geleneksel tıp dalı büyük bir hızla gelişmektedir. Doksan bin öğrencisi olan Tıp Akademisi’nde birçok yeni bölümler açılmış ve bizi de ders vermek üzere oraya davet ettiler. Günümüzde, klinikte tedavi almak için diğer şehirlerden gelen hastaların teklifi üzerine, ülkenin büyük şehrilerinde şubeler açmayı planlıyoruz. Ayrıca tıp alanında özel akademi, kolej veya Tıp Fakültesi yanından bir bölüm açmayı da planlamaktayız. Böyle bir karara varmamızın sebebi, ulusal tıbbın gelişmesinde önemli katkılarda bulunmaktır. Sadece merkezdeki tedavi hizmetleriyle sınırlanmıyoruz, aynı zamanda kaliteli sağlık personelleri ve uzmanların sayısını artırmayı hedefliyoruz. Yurt dışından gelen uzmanlara fazla güvenmemeliyiz. Çünkü sahip olduğumuz önemli bilgileri elimizden alabilirler. Bu nedenle kendi uzmanlarımızı eğitmeye öncelik tanımak istiyoruz.
Kurumumuz sadece hastaları tedavi etmekle sınırlanmıyor, nüfusun tıbbi bilgilerini geliştirmek maksadıyla “Jas-Ay” dergisinin yayınlanmasıyla da ilgileniriz. Bu dergi, Kazakistan’da Kazakça yayınlanan tek tıbbi yayındır. Dergi aynı zamanda tıp dalında araştırmalar yapanlar için bir kaynak olarak da yararlanılabilir. Tıp alanında yaptığımız çalışmalarımız ve hedeflerimizi değerlendirerek, biz kendimizi Kazak bozkırlarında geleneksel tıp kurucu olan Uteybodak’ın büyük hayellerini devam ettiren nesil olarak görüyoruz.

Verdiğiniz röportaj için çok teşekkür ediyoruz.

Röportaj yapan: Mamıtay Maman

Oxunma sayı: 168

Cavanşir Feyziyev: “Hər yerdə, hamıya ancaq və ancaq yaxşılıq etməyə çalışın”

Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin V çağırış deputatı, Mədəniyyət və Beynəlxalq münasibətlər və parlamentlərarası əlaqələr komitələrinin üzvü Cavanşir Feyziyevin Qaynarinfo-ya müsahibəsi
 
– Cavanşir bəy, vəziyyətə uyğun olaraq standart sualla başlayaq. Necəsiniz? Karantin necə gedir? Sizə nə kimi müsbət və mənfi tərəfləri oldu?
– Karantin davam edir və mən də hamı kimi qoyulan tələblərə uyğun yaşamağa və işləməyə davam edirəm. Nə qədər qəribə səslənsə də, bütün mənfi təsirlərinə baxmayaraq, karantinin həyatımıza gətirdiyi bəzi müsbət cəhətlər də var.
– Bu, doğrudan da qəribə səslənir. Pandemiyada və ya karantində müsbət nə ola bilər ki?
– Məsələn, sərt karantin zamanı avtomobillərin hərəkətinin ciddi şəkildə azaldılması ekoloji vəziyyətə çox müsbət təsir etdi. Həmin həftələrdə hətta səmanın rəngi də açılmışdı, dəyişmişdi. Hava zəhərli qazlardan xeyli təmizlənmişdi. Pandemiyaya görə insanların əmək fəaliyyətində yeni texnologiyaların tətbiqi xeyli genişləndi və başa düşüldü ki, bəzi fəaliyyət növlərini evdən çıxmadan da icra etmək olar. Konkret mənim işimə gəldikdə, bütün işləri onlayn rejimdə görürəm. Hətta başqa ölkələrin parlamentlərindəki həmkarlarımla da video-formatda iş görüşlərimi davam etdirirəm.
– Şəkidənsiniz. Məlumdur ki, şəkililər gözəl yumora sahibdir. Bəs, siz necə? Sizi tanıyanlar yumorunuz haqqında nə deyir? Yumor hissi çox böyük və hər bir insanda vacib olası məsələdir. Yumorla, Hacı dayı ilə aranız necədir?
– Ruhən pozitiv insanlar adətən müvafiq yumor hissinə malikdir və məni də pozitiv ruhlu bir insan kimi tanıyırlar. Yerində və zamanında deyilmiş hər bir söz çox dəyərli olur. Hər hansı bir anlayışı bir eyhamla, yumor vasitəsilə həmsöhbətinə çatdıra bilmək isə xüsusi bir qabiliyyətdir. Şəkililər nə baş verməsindən asılı olmayaraq, həmişə pozitivdirlər, özünə inamlıdırlar, düşüncələri də adətən müsbətdir. Üstəlik onlarda şüuraltı hesablayıcı mexanizm çox sürətli işləyir ki, bu da onların hazırcavab olmasını şərtləndirir. Ümumiyyətlə, sürət çox vacib ünsürdür. Sürətli düşünmək, sürətli qərar qəbul etmək, hər hansı bir işi sürətli icra etmək və s. insanın həyatda uğurlu olmasının vacib şərtidir. Yumor da sürətli və pozitiv düşüncənin birgə təzahürüdür. Bəzən olur ki, iki şəkili öz aralarında müəyyən atmacalarla, lakonik kəlmələrlə bir neçə saniyə ərzində böyük bir mübahisəni həll edirlər, ətrafdakılar onları başa düşməkdə çətinlik çəkirlər. Bəzən biz şəkililər öz aramızda bu cür danışanda ətrafımızda olan başqaları sonra deyirlər ki, indi bizə tərcüməsini deyin, bu nə məsələ idi. Bu həm maraqlıdır, həm də gülməli.
– Bəli, doğrudan da maraqlıdır. Bioqrafiyanızda oxudum ki, siz riyaziyyat təmayüllü internat məktəbində təhsil almısınız. Yəqin ki, riyaziyyatı yaxşı bilirsiniz. Bəlkə siz bilərsiniz, bu ƏBOB və ƏKOB nəyimizə lazımdır? Bizə harada kömək etdi, yaxud edəcəkmi? Hələ ki, bir işə lazım olmayıb. Amma müəllimlər o vaxt deyirdi ki, sizə lazım olacaq…
– Məncə, ƏBOB və ƏKOB doğrudan da lazımdır və hamıya lazımdır. Gündəlik həyatda heç kim sizdən 100-ün və ya 500-ün ƏBOB-nu və ƏKOB-nu soruşmayacaq. Amma bunlar çoxsaylı riyazi anlayışlardan biri kimi hər birimizin analitik düşünə bilmək qabiliyyətimizi inkişaf etdirmək və cilalamaq üçündür. Mən ilk məktəb illərimdən riyaziyyatı çox sevirdim və həmişə ən çətin məsələ və misalları həll etməyə girişirdim. Sonda məsələnin cavabı düzgün çıxanda aldığım həzzi indiyə qədər heç nə ilə müqayisə edə bilmirəm. Bu biliklər bəzən özümüz belə hiss etmədən həmişə köməyimizə çatır. Səmərəli düşüncə, düzgün qərar vermək, çətin vəziyyətlərdən çıxış yolları tapmaq qabiliyyətləri hamının bacardığı və ya malik olduğu məziyyətlər deyil. Amma bir çoxları bunu yaxşı bacarırlar. Onlar riyazi düşüncəyə, sürətli analitikaya malik insanlardır ki, bu bacarıqları onlara məhz riyaziyyat aşılayıb.
– Tərcümə fakültəsində də təhsil almısınız və institutu tərcüməçi-müəllim ixtisası üzrə fərqlənmə diplomu ilə bitirmisiniz. Türk, rus, fransız, ingilis dillərini bilirsiniz. Özünüz hazırda tərcümələr edirsinizmi?
– Bəli, tərcümə mənim çox sevdiyim fəaliyyət növlərindən biridir. Tərcüməyə mədəniyyətlərin qovuşması və bəşəri dəyərlərin universallaşması üçün bir vasitə kimi baxıram. Yer üzünün sakinləri kimi biz dünyanın harasında yaşamağımızdan asılı olmayaraq, insanlığın yaratdığı mədəniyyətləri öyrənməli, öz dünyagörüşümüzü genişləndirməli və eyni zamanda öz mədəniyyətimizi də daim zənginləşdirməliyik. Tərcümə vasitəsilə əcnəbi dili bilməyən insanları başqa bir sivilizasiyanın yaratdığı mədəniyyətlə tanış edirsən. Bu baxımdan tərcümə işini bütün xalqlar üçün çox faydalı bir fəaliyyət hesab edirəm.
Son illərdə mən çox xarici səfərlərdə oluram və buna görə ayda bir neçə dəfə uçmalı oluram. Təyyarədəki yerim mənim tərcümə otağımdır. 5-6 saat fasiləsiz uçmaq mənə imkan yaradır ki, mütaliə və tərcümə ilə məşğul olum. Müasir yazıçıları tərcümə etməyə üstünlük verirəm. 2 il öncə fransız yazıçısı, Nobel mükafatı laureatı Patrik Modianonun “Məhəllədə azmamaq üçün” romanının tərcüməsini bitirmişdim. Bu il isə Jan Kristof Rufənin “Böyük Kör” romanını tərcümə etdim. Düzdür, hələlik çapa getməyib, amma çapa hazırlayıram. Jan Kristof Rufən hələlik Nobel mükafatı almasa da Fransada onu çox sevirlər, ən çox oxunan yazıçılardan biridir. Düşünürəm ki, bu roman da oxucuların xoşuna gələcək. Pandemiya ilə bağlı bu il Fransaya səfər edə bilməmişəm. Amma yollar açılan kimi Parisə gedib tərcümə üçün növbəti bədii kitabı seçmək istəyirəm. Tərcümə həm də bildiyin xarici dili unutmamaq üçün ən yaxşı vasitədir.
– Tərcümə sahəsinin hazırkı durumu sizi qane edirmi? Nə kimi çatışmazlıqlar görürsünüz?  
– Tərcümə işi çox spesifik bir fəaliyyət sahəsidir. Söhbət bədii tərcümədən gedirsə, bu özü də ciddi bir yaradıcılıq işidir. Tərcümə etmək üçün sadəcə hansısa əcnəbi dilin söz lüğətini bilmək kifayət deyil. Tərcüməçinin özünün bədii təxəyyülü, özünəməxsus ifadə və təsvir üslubları və s. olmalıdır. Bədii əsəri tərcümə etmək heç də müəllifin hər bir cümləsini sadəcə digər dilə çevirməkdən ibarət deyil. Hər xalqın bu və ya digər məfhumu, vəziyyəti, halı, xüsusiyyəti özünəməxsus şəkildə demək və qavramaq vərdişləri var. Ayrı-ayrı mədəniyyətlərdə bu təqdimat fərqli şəkillərdə verilə bilir. Bir mədəniyyətə məxsus hər hansı bir anlayışı digər mədəniyyətin daşıyıcısına çatdırmaq üçün hər iki mədəniyyətdə bu anlayışın hansı şəkildə qavranılmasını öyrənmək və bilmək lazımdır. Bu qavrayış vasitələri və metodları isə bəzən çox fərqli ola bilər və onun qarşılığının tapılması uzun zaman və axtarışlar tələb edə bilər. Mən çətin işləri sevirəm, ona görə bədii tərcümə ilə məşğul olmaq xoşuma gəlir.
– Bizdə bəyəndiyiniz tərcüməçilər kimlərdir, hansı ki, onların tərcümə etdiyi kitabları oxuyursunuz, yaxud da oxumusunuz?
– Tələbəlik illərimdən vərdiş etdiyim bir üsul var. Eyni əsəri mümkündürsə, həm orijinalda, həm də tərcümədə oxumaq. Əgər əsərin original dilini bilirsənsə, o zaman tərcümə ilə original arasındakı fərqi dərhal hiss edirsən. Əsasən orijinaldan oxumağı sevirəm, çünki bəzi əsərləri ana dilimizə tərcümədə oxuyarkən çox məyus olmuşam.  Amma yenə də bəzi əsərləri tərcümədə də oxumaq lazım gəlir. Mənfi misallardan danışmayacam, amma yaxşı tərcümə nümunələrimiz də var. Məsələn, Yuval Noy Hararinin “Sapiens: Bəşəriyyətin qısa tarixi”, “Homo Deus: Sabahın qısa tarixi” və “XXI əsr üçün 21 dərs” kitablarını bir dəfə ingilis dilində, ikinci dəfə isə Azərbaycan dilində oxudum. Etiraf etməliyəm ki, belə səlis tərcümə gözləmirdim. Amma tərcüməçinin işinə heyran qaldım. Başa düşdüm ki, nəhayət ana dilimizi yaxşı bilən tərcüməçilər də yetişib. Bilirsiz, əslində Azərbaycan dilinin leksikası və üslubiyyəti, ifadə üsulları və vasitələri o qədər zəngindir ki, istənilən bir hadisəni, hiss və həyəcanı, arzu və istəyi elə gözəl ifadə etmək olar ki, heç Mopassanın fransız dilindəki təsvirindən geri qalmaz.  Amma ana dilimizi olduğu qədər gözəl bilmək və istifadə etmək təəssüf ki, hamının bacardığı iş deyil. Bu da məncə mütaliənin azlığı ilə bağlı bir məsələdir. Ana dilimizi yaxşı bilmək üçün körpə yaşlarından başlayaraq uşaqları ana dilində mütaliəyə alışdırmaq lazımdır.
– Özünüz də bir sıra kitablar yazmısınız, 60-dan çox elmi məqaləniz var, o cümlədən, mətbuatımızda da 100-dən çox məqalənin müəllifisiniz. Türk dünyasına aid çoxsaylı kitablarınız var. Həm Fransa yazıçısı, Nobel mükafatı laureatı Patrik Modianonun “Məhəllədə azmamaq üçün” adlı romanını, həm də Jan Kristof Rufenin “Böyük Kör” romanını Azərbaycan dilinə tərcümə etmisiniz. İndi necə? Ümumiyyətlə, özünü ədəbiyyatçı hesab edir, hiss edirsinizmi? Siz ədəbiyyatın harasındasınız?
– Mən ədəbiyyatı sevən və nə işlə məşğul olmağımdan asılı olmayaraq, onu izləyən bir adamam, amma ədəbiyyatçı deyiləm. Belə bir iddiadan çox uzağam. Hər halda ədəbiyyatçı adlanmaq üçün onunla peşəkar səviyyədə məşğul olmaq lazımdır. Mənə ədəbiyyata marağı, davamlı mütaliəni anam aşılayıb. Anam 60 il Azərbaycan dili və ədəbiyyatı müəllimi işləyib, öz ixtisasını çox sevirdi və çoxsaylı insanlarda ədəbiyyata maraq və məhəbbət yarada bilmişdi. Məktəb illərində şeirlər də yazırdım, rəsm də çəkirdim, hətta qalaktika ilə maraqlanırdım, bu barədə çox oxuyurdum. Ümumiyyətlə, maraq dairəm çox geniş idi. Amma zamanla özünü müəyyən bir fəaliyyət sahəsində cəmləşdirirsən və qalan hər şey ikinci plana keçir. Məndə də belə olub. Ədəbiyyat hiss, həyəcan, düşüncə və fikirlərlə bağlı bir sahə olduğu üçün çox adamın qəlbinə, ruhuna yaxın bir sahədir, amma onu sevənlərin heç də hamısı ədəbiyyatçı deyil. Mən də o cümlədən. Çox mütaliə edə bilərəm, hətta daha çox kitab yaza bilərəm, amma bu ədəbiyyatçı olmaq demək deyil.
– Kitablarınızdan söz düşmüşkən, Türk dövlətlərinin birliyini hazırkı və gələcək proseslərlə mümkün hesab edirsinizmi? Sizcə, bu utopiyadır, yoxsa reallaşa bilər? Reallaşa bilərsə, necə? Nə düşünürsünüz bu barədə?
– Türk dövlətlərinin birliyi məni son 30 ildə ən çox düşündürən və çalışdıran bir problemdir. Amma bu, yeni ideya deyil. Siyasi nəzəriyyə kimi türk birliyi ideyası ən azı son iki əsrdə zaman-zaman siyasi gündəmə gələn bir ideyadır. Amma sadəcə ideyanın mövcudluğu hələ problemin həllini özündə ehtiva etmir. Bu ideyanın gerçəkləşməsi üçün ilkin şərtlərin müəyyənləşdirilməsi, həmin şərtlər əsasında müvafiq ideologiyanın yetişdirilməsi, zəruri taktika və strategiyaların hazırlanması və nəhayət, ideyanın gerçəkləşdirilməsi mümkündür. Dünyanın hazırki durumu dünya türk birliyini reallaşdırmaq üçün çox böyük imkanlar yaradıb. Dünya qloballaşma prosesinin içindədir və istəyindən asılı olmayaraq, hər bir xalq və dövlət bu proseslərin iştirakçısıdır. Qloballaşma tendensiyalarına nəzər saldıqda görürük ki, çağdaş qlobal konyunktura türk birliyini nəinki mümkün edir, hətta onu türk xalqlarının mənafeyi baxımından zəruri edir. Bu, çox geniş mövzudur və bu barədə yazılarım çoxdur. “Türk Dövlətləri Birliyi: Qlobal inteqrasiyanın Avrasiya modeli” adlı kitabımda dediklərimi həm elmi-siyasi, həm də praktik nöqteyi-nəzərdən əsaslandırmağa çalışmışam. Qısaca olaraq onu deyim ki, əgər bu ideya hansısa səbəblərdən reallaşmazsa, dünyanın gələcək siyasi-mədəni xəritəsində və nəticə etibarilə, dünyanın gələcək qlobal idarəçiliyində türk sivilizasiyasının yeri və rolu olmayacaq. Bunu isə nəinki qəbul etmək, hətta düşünmək belə olduqca ağırdır.
– Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvüsünüz. Bura həm də bir çox ədəbiyyatçının narazı olduğu qurumdur. Bəs, siz necə? AYB-nin fəaliyyəti ilə tam razısınızmı? Sizcə, nə kimi çatışmazlıq var? 
– Qloballaşan dünyada həyat sürətlə dəyişir. Həyat dəyişirsə, deməli, iş üsulları da, səmərəlilik meyarları da, insanların istər maddi, istər mənəvi tələbatları da dəyişir. Bu dəyişmələrin ruhuna uyğun olaraq üstqurumlar da dəyişməli və modernləşməlidir. Sovet dövründə bu kimi birliklər daha çox yazıçıların, incəsənət və elm adamlarının maddi-məişət problemlərini həll etməklə məşğul idilər. Bugünkü yeni quruluşda dövlətin belə bir hüquqi öhdəliyi yoxdur. Amma bununla belə, Azərbaycan Yazıçılar Birliyi dövlət tərəfindən dəstək alır. Eyni zamanda indi şəxsi təşəbbüslər əsasında yaranmış analoji qurumların da sayı çoxdur. Əminəm ki, belə qurumları təsis edənlər də tam səmimiyyətlə ədəbiyyatın inkişafına töhfə vermək niyyəti güdürlər. Nə o zaman, nə də indi yazıçıların, rəssamların, heykəltaraşların və sair sənət adamlarının üzv olduğu bu kimi birliklərin mövcudluğu heç də ədəbiyyatın, sənətin inkişafına və onun yaradıcılıq uğurlarına təminat vermir. Məncə, hər hansı bir ictimai qurumun üzvü olmaq rəmzi xarakter daçıyır. Əsl sənət əsəri yaradıcı adamın hansı quruma üzv olub-olmamasından asılı olmayaraq, gec-tez öz dəyərini tapacaq. Bunu sübut edən çox sadə, hamıya məlum olan misallar var. Məsələn, yəqin mənimlə razılaşarsız ki, Bəxtiyar Vahabzadənin “Gülüstan” poeması və ya Sabir Rüstəmxanlının “Ömür kitabı”nın ölkə miqyasında bu qədər məşhurlaşması hansısa bir qurumun mövcudluğu ilə bağlı deyildi. Uğuru gətirən müəllifin bacarığı və yaratdığı əsərin möhtəşəmliyi idi.
– Bəs sizcə nə dəyişməlidir?
– Fikrimcə, məhz ədəbiyyatı inkişaf etdirmək məqsədi ilə müxtəlif baxışlı, müxtəlif istiqamətli yazarları bir qurum altına cəmləşdirmək əvəzinə müxtəlif kriteriyalar əsasında, daha doğrusu, müxtəlif ədəbi cərəyanlar və janrlar çərçivəsində yazarların özləri tərəfindən yaradılan dərnəklər daha faydalı ola bilər. Mənim təsəvvürümdə ədəbi dərnək eyni və ya oxşar düşüncələri bölüşən yazarların birləşdiyi və öz yaradıcılıq məhsullarını ümumi müzakirəyə və rəqabət meydanına çıxara biləcəyi bir yerdir. Hər bir dərnəyin ən yaxşı məhsulunun ölkə miqyasında tanınmasına isə Azərbaycan Yazıçılar Birliyi kimi bir dövlət qurumu yardım edə bilər, maliyyələşdirə bilər və s. Çünki müasir dövrdə tanıtım da çox vacib elementdir və bu iş müəyyən xərclər tələb edir. Ən gözəl bir əsərin müəllifinin maddi imkanı olmasa, onun əsərləri uzun müddət diqqətdən kənarda qala bilər. AYB kimi bir qurum isə bu işin öhdəsindən lazımi şəkildə gələ bilər.
– Azərbaycan ədəbiyyatı necə, oxuyursunuzmu? Kimləri oxuyursunuz? Gənc yazarlardan kimləri tanıyırsınız?
– Gənc yazarlar anlayışı məncə nisbi anlayışdır. Yazarın fiziki yaş baxımından gənc və ya qoca olması ədəbiyyat üçün heç bir anlam vermir. Ədəbi uğur adamın yaşı ilə yox, çoxtərəfli qabiliyyətləri ilə bağlıdır. Müasir yazarlardan ən çox oxuduğum Varis Yolçuyevdir. Bəlkə də ona artıq gənc yazar demək düz olmaz, amma bir neçə romanını oxumuşam. Dünya Gənc Türk Yazarları Birliyi ilə yaxından əməkdaşlıq edirəm. Bu qurum vasitəsilə həm Azərbaycanda, həm də müxtəlif ölkələrdə yaşayan, yaradan türkdilli gənclərin yazılarını oxuyuram, onların yaşadıqları hissləri, düşüncələri, daha çox yaradıcılıq motivasiyalarını anlamağa çalışıram. Dünya Gənc Türk Yazarları Birliyinin sədri Əkbər Qoşalı ilə tez-tez görüşürəm, onun fəaliyyətini bəyənirəm və dəstəkləyirəm. Bu qurumun tədbirlərində iştirak edirəm, türkdilli ölkələrin gənc yazarlarını böyük qruplar şəklində bir neçə dəfə Bakıya dəvət etmişəm. Bu mənim türk birliyi ilə bağlı siyasi dünyagörüşümlə bağlıdır. Konkret gənc Azərbaycan yazarlarına gəldikdə onlarla da internet üzərindən maraqlanıram, müsahibələrini və yazılarını oxuyuram. Deməliyəm ki, maraqlı gənclər çoxdur, amma ümumi olan odur ki, onlar məlum səbəblərdən elmi-ədəbi axtarışlarına daha az vaxt sərf edirlər, nəinki gündəlik problemlərini çözməyə. Mən özüm də gənc yaşlarımda belə bir vəziyyətlə qarşılaşmışam. Bəzən real vəziyyətdən asılı olaraq qura biləcəyin karyeranı ailə-məişət problemlərinin həllinə qurban verməli olursan. Bunun bütün gənc yazarlar üçün ortaq problem olduğunu düşünürəm. Digər çatışmazlıq, bilavasitə yaradıcılıqla bağlı olan çatışmazlıq isə gənc yazarların böyük bir qisminin müasir dünya ədəbiyyatı və onun müasir cərəyanları ilə tanışlığının zəif olduğunu sezirəm. Bilirsiz, bugünkü hər bir gənc yazar öz mövzusu, janrı, üslubu və s. baxımdan sanki keçən əsrdə yaşamış-yaratmış ədiblərimizi xatırladır. Çünki onlar öz klassiklərimizi yaxşı öyrəniblər. Amma indi hər şey qloballaşdığı kimi ədəbi yaradıcılıq da özünəməxsus qlobal xarakterli cizgilər qazanmaqdadır. Düşünürəm ki, onları öyrənmədən qlobal miqyasda provansal ədəbiyyat hüdudlarını aşmaq mümkün olmayacaq.
– Müsahibəni oxuyanlara 5 ən sevdiyiniz əsər adını deyin zəhmət olmasa, həm də, mütaliə zövqünüzü öyrənmiş olaq. 
– Sevdiyim əsərlər çox olub. Bəzən oxuduğum kitab o qədər məni cəzb edib ki, görüləcək bütün digər işlərimi kənara qoyub onu fasiləsiz olaraq sona qədər oxumağa qərar vermişəm. Son oxuduqlarımdan Yuval Hararinin “Sapiens”, “Homo Deus” və “XXI əsr” kitablarını hamıya oxumağı məsləhət bilərdim. Bu kitablar əslində dünya miqyasında bəşəriyyət haqqında toplanmış biliklərin çox lakonik şəkildə şərhindən ibarətdir və insanlığın haradan gəlib, hara getdiyini başa düşmək üçün çox faydalıdır. Ən maraqlı olan isə müəllifin ən mürəkkəb mətləbləri ən sadə dildə anlada bilməsidir. Çox maraqlı bir üslubda yazılıb, oxuyanda zövq alırsan. Düzdür, bunlar daha çox elmi-kütləvi əsərlərdir. Amma ümumiyyətlə, bədii psixoloji trillerləri sevirəm. Belə əsərlərdə insan düşüncələrinin güclə sezilə biləcək ən dərin qatlarına nüfuz edə bilirsən, bəzən özünü hadisələrin içində hiss edirsən. Bu çox maraqlı bir hissiyyatdır. Son illərdə Amerikada yaşayan fransız yazıçı Mark Levinin bir neçə romanını oxumuşam – “Əbədi 7 gün”, “Üfüqün əks tərəfi”, “Qorxudan güclü hiss” romanlarını. Bu yaxınlarda Amerikan yazıçısı Malkolm Qladvelin “Özgələrlə söhbət” adlı kitabının annotasiyasını oxudum, maraqlı göründü, onu sifariş etmişəm, yaxın zamanlarda gələcək. O Amerikada bir neçə bestsellerin müəllifidir və əminəm ki, bu sonuncu kitabı da maraqlı olacaq. Öz yazarlarımızdan, hazırda şəxsən tanıdığım, çox sevdiyim və böyük rəğbət bəslədiyim Hidayət Orucovun özünün mənə bağışladığı “Burdan 1000 atlı keçdi” kitabını oxuyuram.
– Cavanşir bəy, həyat yolunuza baxanda çox qabarıq olduğu görünür. Müxtəlif yüksək postlarda çalışmısınız, üç dəfə deputat seçilib, dövlət tərəfindən çoxlu mükafatlar da almısınız. Əslində, mənə həmişə maraqlı gəlib. Nə vaxtsa düşünmüsünüzmü siz bu deyilsiniz? Yəni, daha azad, “qalstuksuz” bir həyat sizi özünə çəkibmi?
– Mən həmişə azad insan olmuşam. Tələbəlik illərimdə də, ondan sonrakı dövrlərdə də həmişə öz istədiyim və sevdiyim işlərlə məşğul olmuşam. Heç vaxt məmur olmaq istəməmişəm və olmamışam da. Məktəb illərində müəllim olmaq istəyirdim və oldum. Ən çox sevdiyim peşə müəllimlikdir. Bir neçə il Xarici Dillər İnstitutunda müəllimlik də etdim. Amma zaman dəyişdikcə tələbatlar və arzular da dəyişir. Yeni quruluş çox yeniliklər gətirdi. Hələ tələbə ikən dostlarımla birgə “Linqvist” tədris-tərcümə mərkəzini açmışdıq və ilk özəl işimiz çox uğurlu olmuşdu. Sonra beynəlxalq humanitar təşkilatda tərcüməçi və daha sonra inzibatçı kimi çalışdım. Beynəlxalq biznes şirkətlərindən təkliflər aldım və orada da işləyərkən o zaman bizim üçün yeni olan çox şeyləri öyrəndim. Nəhayət öz şirkətimi quraraq beynəlxalq şirkətlərdən öyrəndiyim bilik və vərdişlərin sayəsində bizim üçün yeni olan iş mühiti, əmək kollektivində yeni qarşılıqlı münasibətlər sistemi yaratdım. Mənim üçün maraqlı olan insanların bu yeniliklərə necə adaptasiya olduğunu müşahidə etmək idi. O zamanlar mən ilin hər günü, 12 saatdan az olmayaraq, hətta bəzən 15-16 saat iş başında olurdum və öz işimdən çox böyük zövq alırdım. Çalışırdım işi elə qurum ki, hər bir işçi şirkəti özününkü kimi hiss etsin. Biznesdə uğurlu olmağın ən vacib şərtlərindən biri budur. Gördüyüm bütün işləri ən yüksək inkişaf səviyyəsinə çatdırmaqda israrlı idim və buna da nail olurdum. Daha sonra özünün ən yüksək inkişaf mərhələsinə çatmış şirkəti satırdım. Çünki o mərhələdə mən artıq öz missiyamı bitmiş hesab edirdim, bu həm də iqtisadi baxımdan çox səmərəli və praqmatik bir yanaşmadır.
– Özəl biznes sahəsində çox uğurlu idiniz. Bəs maraqlıdır, niyə o sahədən uzaqlaşdınız?
– Bəli, özəl biznesin maraqlı və üstün cəhətləri çoxdur. Amma hiss etdim ki, bütün bunlar bir nəfəri – mənim anamı qane etmirdi. O, həmişə istəyirdi ki, mən elmlə məşğul olum. Onun arzusunu yerinə yetirmək üçün Akademiyanın dissertantı oldum, 4 il sonra dissertasiya işimi müdafiə etdim. Bütün bu müddət ərzində mən insanların bir siyasi quruluşdan digərinə keçid zamanı üzləşdikləri çətinlikləri görürdüm və mümkün qədər ətrafımızdakı insanlara faydalı olmağa çalışırdım. Beləliklə, onların problemlərinin həllində daha yaxından iştirak etmək və onların həyat şəraitinin yüngülləşdirilməsi üçün çalışmaq mənim əsas hobbimə çevrildi. 2010-cu ildə ikinci cəhddən sonra Milli Məclisə üzv seçildim (2005-də də cəhd etmişdim, alınmamışdı) və bu mənə sevdiyim işlə məşğul olmaq üçün yeni imkanlar yaratdı. Sualınıza qayıdaraq demək istəyirəm ki, bugünkü fəaliyyətim elə mənim sevdiyim bir fəaliyyətdir və bu missiyada mən özümü öz yerimdə görürəm. Ola bilər, siz məni televiziya ekranlarında bir az rəsmi görürsünüz, təsəvvürünüz oradandır. Amma dediyiniz “qalstuksuz həyat” elə budur, xalqın içində olmaq və onlar kimi olmaq. Mən də onların biriyəm və onlarla qalstuksuz görüşürəm. Heç vaxt məmur olmaq arzum olmayıb və olmamışam da.
– Axırıncı dəfə nə vaxt qanun pozmusunuz və buna görə cəzalanmısınızmı? 
– Valideynlərim çox qanunpərəst olublar, anam müəllim, atam isə hərbiçi olub və bizə həmişə qanunpərəst olmağı aşılayıblar. Mən hərbi xidmət dövrünü çıxmaqla nə zamansa, özümün hər hansı bir qanunu pozduğumu xatırlamıram və övladlarımı da bu ruhda böyüdürəm. Qanunu pozmağa görə hər hansı bir cəza mənə maddi yox, daha çox böyük mənəvi əzab olardı. Ona görə bunu heç vaxt özümə rəva bilmərəm.
– Belə çıxır ki, ən azı əsgərlikdə olanda qanunu pozmusuz?
– Bəli, olub belə bir şey.
– Onu da bizə deyə bilərsinizmi, necə baş verib?
– Əlbəttə, üstündən çox illər keçib, artıq sovet ordusu da dağılıb və o zaman yol verdiyim qanun pozuntusuna görə utanc hisslərim də kütləşib. Əsgərlikdə olarkən, mənim ad günümdə əsgər yoldaşlarım qapalı bir yerdə məclis düzəltmişdilər və biz hamımız mülki geyimdə ora yığışıb gecədən xeyli keçənə qədər şənlik etmişdik. Bir neçə həftə sonra orada çəkilmiş fotolar nə cürsə zabitlərin əlinə keçdi və üstü açıldı. Qanunu pozduğuma görə çox utanırdım, nəinki utandım, hətta içimdə mənəvi bir əzab yaşadım.
– Özünüzü ifadə edən bir söz deyin.
– Bu çox çətin sual oldu, amma təkid etsəniz, yəqin ki, deyərdim: Səmimiyyət.
– O zaman müsahibəni oxuyanlara ən səmimi sözləriniz və ya arzularınız nə olardı?
– Həyat çox gözəldir, amma o, birdəfəlikdir və çoxlarının düşündüyü kimi, elə də uzun deyil. Həyat çox maraqlı, amma yalnız bir seriyalı filmdir. İkinci və üçüncü seriyalara ümid etməyin. Ona görə hər yerdə, hamıya ancaq və ancaq yaxşılıq etməyə çalışın. İnsanlara yaxşılıq edə bilmirsizsə, ən azı pislik etməyi də özünüzə rəva bilməyin. Həyatı saf niyyətlərlə, xoş arzularla və nəcib məqsədlərlə yaşamaq lazımdır. Onu elə yaşamaq lazımdır ki, gələcəkdə övladlarınız sizə görə xəcalət çəkməsin, əksinə, sizsiz hər bir addımını atanda düşünsünlər ki, mənim yerimdə olsaydı, atam-anam da belə edərdi.
Orxan Saffari
Oxunma sayı: 523

“Narahat olmayın, bu dövrün böyük əsəri də yazılacaq”

“BizimYAZI” “Müstəqil.Az”ın “Səmimi söhbət”  adlı yeni lahiyəsinin ilk qonağı Natavan xanım Dəmirçioğlu ilə söhbəti təqdim edir:

– Natavan xanım, necəsiz?

-Babat demək olar. Bir az payız başlayandan fəsil xəstəliyindən qoruna blmədim, amma indi yaxşılıqdır, şükür Allaha.

– Şükür Allaha ki, yaxşısız, xəstəliyi bir daha yaxın qoymayın. Bəs bu,  sualı  yaradıcılığınızla bağlı ünvanlasaq necə?

-Yaradıcılıqda işlər qaydasındadır. Mən səhhətimə qarşı diqqətsiz olsam da, yaradcılığa qarşı çox mühafizəkaram. Yaradıcılığı bütün yad təsirlərdən unikal qoruyuram. “ Fəsil xəstəlikləri”, “dəbdə olan bəlalar”, – heç biri ona təsir edə bilməz. (gülüş)

Oxunma sayı: 1608

Türk Dünyası yazarları Bəxtiyar Vahabzadəni necə xatırlayır? – SORĞU

“BizimYAZI” Xalq şairi Bəxtiyar Vahabzadənin (16.08.1925 – 13.02.2009) anadan olmasının 91-ci ildönümü münasibəti ilə Türk Dünyasının bir qrup yeni nəsil yazarı arasında sorğu keçirib. Cavabları təqdim edərkən, sorğuya qatılmış yazarlara sayğımızı, ustad Xalq şairinə də Tanrı qatında yerinin uca olması dilkəklərimizi yetiririk…

1. BƏXTİYAR VAHABZADƏNİ 90+1 YAŞINDA NECƏ XATIRLAYIRSIZ?
2. SİZCƏ, O, GƏLƏCƏKDƏ DAHA ÇOX HANSI ŞEİRİ İLƏ XATIRLANACAQ?
3. ONUN ƏDƏBİ UĞURUNUN SİRRİ NƏDƏYDİ?
4. AZƏRBAYCAN ƏDƏBİYYATININ TÜRK DÜNYASI ƏDƏBİYYATI MİQYASI (KEYFİYYƏTİ) QAZANMASINDA BƏXTİYAR VAHABZADƏNİN ROLU NƏDƏN İBARƏT OLUB?

Oxunma sayı: 2254