Category Archives: YAZILAR

UYĞUR TARİXİ HAQQINDA MÖHTƏŞƏM ƏSƏR

«İDİKUT” dilimizə uyğunlaşdırılan  ilk uyğur romanıdır. Müəllifi Qazaxıstanda yaşayan Əhmədcan Əşiridir.

O, Qazaxıstanda uyğur ədəbiyyatını təmsil edən ən önəmli simalardandır. Bildiyimiz kimi Qazaxıstan uyğur türklərinə hər zaman dəstək olan ölkələrdəndir. Hətta Qazaxıstan Yazıçılar Birliyinin nəzdində Uyğur Ədəbiyyatı şöbəsi vardır ki, müəllif də bir müddət bu şöbənin başqanı olmuşdur. Onun bir çox əsərləri qazax, rus, özbək, ukrayna, qırğız və b. dillərə çevrilmişdir.

“İdikut”un tarixi roman sevənlərin gözdən qoymayacağı əsər olacağına inanıram.

Əsərdə uyğur dövləti olan İdikutun ayaqda qalma mübarizəsindən bəhs edilir.

İlk öncə onu qeyd edim ki, əsər hələ satışda deyildir. Belə bir əsərin ilk oxucularından olmaq möhtəşəm bir duyğudur. «İdikut» DGYTB nin (Dünya Gənc Türk Yazarlar Birliyi) nəşridir. Əsəri dilimizə uyğunlaşdıran DGTYB Yönətim Kurulu üzvü Taleh Mansur, redaktoru DGTYB-nin Məsləhət Şurasının başqanı Əkbər Qoşalı, məsləhətçiləri isə Qazaxıstandan yazıçı-publisist Malik Otarbayev, Azərbaycandan isə Əli Kərim adına Poeziya Evinin direktoru İbrahim İlyaslıdır.

Əsərə keçmədən öncə uyğur tarixi haqda qısa məlumat vermək istəyirəm. 840-cı ildə Orhunda mövcud olan Uyğur dövləti həm taxt oyunları, həm də qırğızların hücumu ilə süquta uğrayır. Öge Tekin bir müddət sonra dövləti yenidən dirçəldir. Lakin bu dəfə də çinlilərin hücumuna məruz qalır. Bu zaman hakimiyyətdə olan sonuncu xan II Kasarın qardaşı oğlu Pan Təkin və baş vəzir Sarçukun rəhbərliyi ilə 15 uyğur qəbiləsi Tanrı dağının şərqinə gedirlər. Burada isə 2 yerə ayrılırlar. Bir hissə Pan Təkinin başçılığı ilə quzey-doğuya gedir və burada 5 məhəllədən ibarət şəhər – Beşbalıq şəhərini salırlar. Zaman keçdikcə şəhər böyüyür. Buranın əmirləri isə İDİKUT adlanır…

İdikut hakimi İyən Tömür, Kıtan dövlətindən asılılığı qəbul edir və bu, illərlə davam edir. Maddi, mənəvi bütün sərvətlərinin Kıtan hakimliyinə daşınması xalqı İyən Tömürə qarşı çıxmağa vadar edir. Xalq dövlətin tək çıxış yolunun İyən Tömürün vəliəhdi təyin etməsinə baxmayaraq Kıtan dövlətinə sədaqətini göstərmək üçün göndərdiyi və illərdir orada əsir olan Bavurçuk Art Təkin olduğunu anlayır. Və onu edamdan xilas edərək, öz yaxın ətrafının köməyi ilə İyən Tömürü öldürür. Beləliklə, Bavurçuk Art Təkin xalqın dəstəyi ilə hakimiyyətə gəlir. Lakin atasının etdiyi səhvləri təkrar etmək istəməyən idikut daha böyük addımlar atır və Çingiz Xanla ittifaq bağlayır… Sonra isə döyüşlər, fəkakətlər bir-birini əvəz edir.

Bavurçuk Təkin Çingiz Xanın dəhşətli döyüş taktikası qarşısında sarsılsa da özünü toplayır və əlindən gəldiyi qədər bacı-qardaşlarına, qan qardaşlarına kömək edir. Niyə qan qardaşları? Çünki Çingiz Xan ondan yalnız hərbi dəstək almır, həm də onunla birgə Orta Asiyaya hücum edir. Bu, İdikut üçün nə qədər çətin olsa da qan qardaşları üçün əlindən gələni etməyə çalışır. Əsəri oxuduqca Bavurçuk Təkinə zaman-zaman bəraət qazandıra bilmirdim. Lakin əsərin sonuna doğru fikrim dəyişdi. Spoiler vermədən yazmaq istəyirəm fikirlərimi. Amma tarixi romanda bunu etmək biraz çətin olur. Çingiz Xanın amansız işğal qaydaları insanı sarsıdır. Sona doğru bir-birini əvəz edən həzin sonluqlar, Bavurçukun qəhrəmanlığı əsəri oxunaqlı edir.

Əsəri maraqlı edən məqamlardan biri də bilgi dolu olmasıdır. Əsər boyu həm uyğurların, həm də monqolların tarixi, mədəniyyəti, geyimləri, inancları, bir sözlə, ümumi xarakteristikalarını görürük. Uyğurların zəngin tarixi və mədəniyyəti, incəsənəti haqda maraqlı məlumatlar əldə edirik. Həm də öyrənirik ki, monqollar bir çox sahələrdə uyğur türklərindən faydalanmışlar. Onların dil, əlifba, ədəbiyyat və bir çox sahələrində uyğur izləri görünür.

Bunu Çingiz Xanın Bavurçuk Art Təkinlə Orhun düzündə olan dialoqunda da oxuyuruq. Onun uyğurların əzminə, incəsənətinə olan sayğısını görürük. Bavurçuk Art Təkinin monoloqunda da bunun şahidi oluruq. İdikutlular buddizm, maniheizm dinlərinə sitayiş edirdilər. Dövlət dini isə buddizm idi. Onların zəngin mədəniyyəti bu buddist məbədlərinin tərtibatında, bəzədilməsində özünü göstərir. Bir sözlə, «İdikut» həm tarixi gerçəklikləri, həm də incəsənətin, mədəniyyətin zəngin təsviri ilə möhtəşəm bir əsərdir. «İdikut» mütləq oxunmalı əsərlər sırasındadır.

Sənubər Hacıyeva-İLYASLI,
Sənətşünas

Oxunma sayı: 179

Şeirim mənə bənzəyir — Coşqun Qarabulud

MƏNƏ BURAX

Çıxart
vəsiqəndən
ünvanını,
məkanını,
soyadın, adın nə varsa,
sənə aid olanları-
hamısını kənara qoy.
Yalnız baxışların qalsın,
bir də sən.
Gerisini mənə burax.

***
Bu yaşdan sonra
sən gəl dedin.
Mən də gəldim.
Soruşmadan,
düşünmədən
durub gəldim.
Oturmağa yerin yoxmuş,
gəldim ayaqüstə qaldım.
Vaxt çox gecdi,
həm də yorğundum.
Geriyə də dönə bilmədim.
Beləcə donub qaldım.

***
Gəlirlər, gedirik.
İçimiz bir doğum evi.
Çölümüz müsəllah daşı.
Ölülər doğururuq.
Özümüz içimizdə ölürük
anbaan.
Gəlirlər.
Gedənlər bir- bir
çörək olurlar,
xiyar, pomidor,
qovun, qarpız olurlar.
Hüceyrələrimizə yerləşib
dolaşırlar damarlarımızda.
Ölülər yaşayır içərimizdə.
Biz hər an ölməkdəyik.
Minlərcə ölülər tökürük
hamam taslarına.
Ölülər yaşayırsa içimizdə,
biz yaşarkən ölüyüksə,
Ölən kim, yaşayan kim.
Ölüm bir az yaşamaq,
yaşamaq ölməksə tədricən.
Və yaşayarkən ölürük,
Ölərkən yaşayırıqsa durmadan,
Həm ölüb həm yaşayırıqsa,
nədən bu qədər qoxuruq ölümdən
Və yaşadığımıza sevinmək nədən.

NİYYƏT

Qırx hüri verilirmiş,
yolu cənnətə düşənə.
Qismət olsa,
getsəm əgər
təkcə səni istərəm,
bir dənəm.
təkcə səni.
Qırx — dəyişik biçimdə reklammı?
Torpaqdan gəlmişik,
Torpağa dönəcəyik.
Bu hökmdür!
Gəlişimiz, dolanbaclı,
gizli,
Gedişimiz açıq- aşkar, mərdanə.

QAZINTI

Tarixə qarışdıqca
Ar — namus.
Ən yaxşı peşə olacaq,
Ar/xeologiya.

***
Şeirim mənə bənzəyir.
Deyirlər ki, şeir qısa,
yığcam,
təsiredici olmalı.
Təmizlənməli
gərəksiz olanlardan.
Misralar işarələrə hörülməli,
hər oxunuşunda
duyğular oyandıran.
Nə yaxşi, qısayam.
Həm də özəl və cazibəli.
Hər sabah oyanışımda
başqa bir mən tapıram
yeni dadlara qarışımış.
Yoxsa ,
Yoxsa mən bir şeirəmmi..

QİSMƏT

Buludların toqquşması,
ölümüdür.
Yerə düşən hər damlada
canından can var buludun.
Torpaq yaşıllaşırsa,
çiçəklər açılırsa,
həna yaxsın oynasın,
bayramıdır torpağın.
Türkülər çiçəklərə söylənir,
öyünən torpaqdır nədənsə.
Sevgiylə bəslənən hər çiçəkdə
bir buludun gizli gözyaşları var.
Yəqin ona görədir ,
Hər çiçək görəndə
gözümüzün dolması.

UYĞUN CÜTLÜK

Biri arvad ,
biri ərdi..
Çalışırdı ikisi də.
Biri doğuzduran,
biri mollaydı.
Uyğun cütlüklərin
heç yarımçıq qalmazdı işləri.
Birinin başladığını,
bitirirdi o biri.

***
Bəzən içimdən siyrılıb bayıra çıxıram.
Zamana baxıram.
Mən dururam,
keçir gözümün önündən zaman.
Sonra gəlib çatır o an.
Zaman durur ,
mən keçirəm.
Bir kəpənəyin qanadıyla
yarıram zamanı.
Bir quşun gözlərində
Göy üzünü gəzirəm.
Arxama baxıram ki,
nə duran var,
nə keçən.
Duran da mənəm,
keçən də.
Zaman deyə gördüyüm
bir az torpaq,
biz az mən.
Bəzən torpaq, bəzən mən.

Çevirən: Nazilə Gültac

Oxunma sayı: 211

«Hacı İsgəndər» tarixi romanı haqqında — Nemət Mətin yazır

Meylim üzündəki qara xaldadır

Hicranın əlacı ilk vüsaldadır.

Nə vaxtdır Bakının gözü yoldadır

Bir qonaq gələsiz bizə lalələr.

Tarixi roman

Tarixi bədiiləşdirəndə daha maraqlı olur. Məsələn: Sezar Hindistanla döyüşdə fil görməyən döyüşçüləri üçün döyüşdən öncə fil gətizdirir. Onlar təlim zamanı filə toxunur, heyvanları yemləyirlər. Beləcə qorxu yox olub gedir. Çingiz xan isə yun parçanı döyüşçülərin əyninə tikdirir ki, döyüşdə atılan oxlar çox da dərinə bata bilməsinlər. Xırdalıqlar ədəbiyyatdır. Bir dəfə Rasim Qaraca ilə söhbət edirdim. Mənə müharibə haqqında oxuduğu romandan danışdı. Bir cümləni xatırlayaraq dedi: Atılan oxlar göy üzünə qalxıb enəndə bəzi oxlar qatarla keçən quşlara dəyirdi. Cümlə bədiiləşəndə sujet xəttindəki hadisə adama daha tez yapışır. Məktəbdə keçirilən tarix dərsliklərini bədiiləşdirsələr şagirdlər həvəslə oxuyar. Sözümü nəyə gətirirəm?! Bu yaxınlarda Kənan Hacının «Hacı İsgəndər» adlı tarixi romanını oxuyub bitirdim. Dəqiq məlumatlarla bol olsa da yazıçı dilin və təfəkkürün gücü ilə ortaya bədii cəhətdən estetik zövq bəxş edən tarixi roman qoymağı bacarıb.  Müəllif o dövrü təsvir etmək üçün yüzdən çox kitab oxuyub.

Hacı İsgəndər kimdir?

O, ehtiyacı olanlara əl tutan, haqqı tabdalamağa qoymayan, ermənilərin törəddikləri vəhşiliklərin qarşısını alan, Nuru Paşaya Azərbaycanda ordu toplamağa kömək edən, silahsız müsəlmanları silahlarla təmin edən, döyüşçülər üçün 800 nəfərlik sığınacaq tikdirən və digər xeyirxah işlər görmüş mərd insandır. Azərbaycanın qəhrəman övladıdır. Sadəcə indiyə kimi təkcə bir kitabda 2-3 cümlə ilə yada salınıb. Daha doğrusu salınmışdı. Kənan Hacı olduqca dərin məqamlara toxunaraq Hacı İsgəndər şəxsiyyətindən xəbərsiz oxucuya dəyərli məlumatlar ötürüb.

«Hacı İsgəndər» tarixi romanı təkcə Hacı İsgəndərdən bəhs etmir. III Aleksandr və onun dövründə baş verən hadisələrini, Nəriman Nərimanovun Şaumyana inanmasını, Difai təşkilatının yaranmasını, erməni müsəlman qarşıdurmasını, qoçuların özbaşınalığını, Nağı bəy Şeyxzamanlının Osmanlıdan yardım istəməsini geniş şəkildə təsvir edir. Müəllif romanda qeyd edir ki, Nəriman Nərimanovun ən böyük səhvi Şaumyana inanmağı idi.

III Aleksandr zamanında

Qalaq-qalaq kitab oxumuş qoca kişi var idi. Bir dəfə III Aleksandrdan danışanda dedi:

“O vaxt Bakıya gələn şah hansısa Bakı kəndinin kənarı ilə gedən faytondan kəndə nəzər salır. Yolun kənarında çarıqları cırılmış, üst-başları toz-torpaq olan kəndliləri görür. Əmr edərək faytonu saxlatdırır. Qızıl sikkələrdən bir neçəsini onların ayağının altına atır. Qızıl sikkənin biri qarşıda dayanan qoca kişinin çarığının üstünə düşür. Qoca ayağını sürətlə ürəli uzadır. Sikkə göydə fırlanaraq faytonun içinə düşür.”

Azərbaycanda belə mərd insanların olması tariximizin bəzəyidir.

Hacı İsgəndərin dostları

Haşım bəy Sabiq məclislərin birində qəzəl deyir. Namulla bəy və Hacı İsgəndər təəssüflənirlər ki, Məşədi Azər yoxdur. Çünki qəzəli onun kimi duyan çətin tapılardı. Kim idi Məşədi Azər? Onun haqqında da Kənan Hacı kitab yazıb (Məşədi Azər təzkirəsi).

Səhrada sürüm yox, dəryada gəmim,

Tufanlar qopsa da, mənim nə qəmim?

Dünyanın malından, mülkündən ancaq

Bircə təbim qaldı, bir də qələmim.

Məşədi Azər qəzəlxan, alim, söz ustadı, müəllim, etibarlı dost olmaqla yanaşı həm də düzgün insan idi. Stalin rejiminə baş əyməyən tək-tük söz adamlarından idi. Ona görə ölənə kimi kitabı çap olunmadı. Hər zaman kölgədə qaldı. Ona görə ona medallar, mükafatlar verilmədi. Ona görə ölümündən illər sonra yaradıcılığı barəsində kitab çap olundu. Məhz ona görə bir çox insan ondan uzaq gəzdi. Lakin Məşədi Azər kimi söz bilicisinin, arif oxucunun qədrini bilənlər hər zaman yanında olmuşlar. Dahi Nizami Gəncəvinin Xəmsəsinin Azərbaycan dilinə tərcüməsində bir başa iştirak etməyən Məşədi Azəri günorta çırağla gəziblər. Anlaşılmayan beytlərin açılışını məhz ondan soruşurdular. Məşədi Azər haqqında bir çox söz ustadları xatirələrini bölüşüblər. Əliağa Vahid dostlarını yığaraq tez-tez Məşədi Azərin bağına gedərdilər. Azər onlara Füzulidən, Nizamidən qəzəllər deyər və açılışını, mənasını başa salardı. Bir dəfə Məşədi Azər Əliağa Vahidin çox içindiyi və toyxanaların küncündə gecələdiyini eşidir. Ona qəzəl şəklində məktub yazır. Məktuba cavab olaraq Əliağa Vahid də qəzəl yazaraq ustadına göndərir. Məşədi Azər sovet rejiminə baş əymədi. Hətta bununla bağlı maraqlı bir hadisə də olub. Süleyman Rüstəm yolda Məşədi Azəri görərək ona tövsiyə verir ki, sən də sovet rejimindən bir-iki qəzəl yaz. Sənə də dəyər versinlər. Məşədi gülümsəyərək heç vaxt yazmayacağını bildirib. Kitabda xeyli maraqlı məlumat var. Kənan Hacı o dövrün bütün əcaibliklərini, ədəbi mühiti, sözə qiyməti adını çəkdiyim kitabda göstərmişdir. Məşədi Azər göyərti becərərək dolanırdı. Dünya malında gözü yox idi. Onun yanına Cəfər Cabbarlıdan tutmuş, Səməd Vurğuna kimi hamı öyrənməyə gəlirdi.

Mən hələ Vahidiyəm Azərbaycanımızın,

Atəşi-eşqə yanan Azərimiz evdə qalıb.

Hacı İsgəndərin arzusu

Hacı İsgəndər hələ Cümə məscidini tikdirməyə çalışanda ermənilər ona göz verib, işıq vermirdilər. Ustalara təmənnasız kömək edən sakinləri gecə yolda tutub başlarını kəsirdilər.

Haqsızlığa boyun əyməyən kəslər olmasaydı, indi Azərbaycan da olmazdı. Difai təşkilatını yaradanların, Qafqaz islam ordusunun banilərinin, Hacı İsgəndər və digər uzaqgörən şəxsiyyətlərin şücaəti danılmazdır. Hacı İsgəndərin ən böyük arzusu Cümə məscidinin hazır olması idi. Təəssüfki, sağlığında bunu görmədi. Erməni cəlladları onu güllələdilər. Sovet dövründə anbar və mağaza kimi işlədilən məscid 90 ildən sonra bərpa edilərək öz təyinatı üzrə fəaliyyətə başlamışdır…

Oxunma sayı: 113

Nə vərdişim ol, nə də məcburiyyətim…

Yanımda əyləşmişdin. Ürəyim necə döyünürdüsə, eşidəcəksən deyə qorxuya düşmüşdüm.

Tələbəlik qədər gözəl status yoxdur, tələbələrin fikrincə. Tələbə olmaq insanın azadlığı və sevgini dərindən yaşaması üçün Allahın ona gənc yaşda verdiyi imkandır. Deyirlər ki, insan dörd yaşına kimi almalı olduğu məlumatın 90%-ni öyrənir. Tələbə ikən nələr öyrənir onu bircə tələbələr bilər. Hekayəm gəncliyi tələbəliklə qovuşan bir nəfər haqqındadır.

Sevda yenə günə qarışıq fikirlərlə başlamışdı. “Maraqlıdır, beyinin qəbul etmədiyi bir şeyi ürək necə daşıyır, görəsən? Necə ki  ağır yükü daşıya bilirsən, amma daşısan yorulacaqsan fikirləşirsən. Bəlkə də həyat bu deməkdir. Nə bilim”. Sonra gecikəcəyini nəzərə alıb hazırlığını sürətləndirdi. Saç ütüsünü soyuması üçün yerə qoyub mətbəxə tələsdi. Səhərlər acmazdı, lakin bir yumurta ilə şirin çay içməyi məktəb vaxtından vərdiş etmişdi. İnsan böyüdükcə vərdişləri də çoxalır, məcburiyyətləri də.

Dərsə hamıdan əvvəl Sevda gəlirdi. Boş otaqda əyləşib ya dərsini təkrarlayar, ya da qrup yoldaşlarının gəlməsini gözləyərdi. Təklikdə həmişə fikirləşdiyi düşüncələri yenə ona rahatlıq vermirdi. Bir dərs daha öz axarında davam edirdi. Dərslər həmişə axarında gedir:

  • Qələmin var?
  • Artıq bir dənə var. Gözlə verirəm.
  • Dünənki məsələ nə yerdə qaldı?
  • Maraqlanmadım. Sən də boş ver getsin.

Beləcə, tələbələrin az qala hər günündə yer alan dərslər kimisi üçün uzun, kimisi üçün də qısa idi. Müəllimlər bizimlə biliklərini, bildiklərini, ömürlərini, zamanlarını paylaşırlar. Bəzən zehnimizin dincəlməsi üçün həyatlarının ən təsirli hissələrindən nümunələr gətirmələri çox səmimi idi. Sevda bir müəlliminin tələbə ikən, anasının avtobusu saxlatdırıb cib dəsmalını ona çatdırmasını, digərinin isə evə gec gəldiyi zaman yenə də anasını qapıda yatan görüb təsirləndiyi anları unutmayacaqdı. Belə anlarda düşünməyə bilmirdi: “Sevgi nə idi? Bir filmdə deyildiyi kimi sevgi yaxşılıqdır, dostluqdur, əməkdir. Bizi valideynlərimiz qədər heç kim sevə bilməz. Bu qətidir”. Vicdanından asılı olaraq bu peşədə də məcburiyyət, vərdiş və məsuliyyət var. Təhsil isə uğur istəyir, irəliləməyini tələb edir. Təhsil insanı yarı yolda qoymur, qoya da bilməz. Bizim insanımız belə düşünür. Təhsil hər şeydir. Onu narahat edən məsələ ilə bağlı heç kim ona kömək edə bilmirdi, təhsil belə. Sevda bu fikirdə idi ki, düşüncələr genetikdir. Ali təhsilli özünü idarəni bacarmayan o qədər adam var ki. Bəs xoşbəxtlik? Çox qəliz məsələdir. O da genetik ola bilərmi? Buna cavab vermək çətindir.

“Əgər uğur xoşbəxtlikdən ayrı nəfəs alırsa, mən yenə də xoşbəxt olmaq istəyərdim. Çünki ürəyim gülsə, üzüm gülər, üzüm gülsə, mən uğuru oksigensiz də yaşadaram”.

Onu koridorda gördükdə beyni ilə ürəyi həmişə olduğu kimi mübarizə aparmağa başladı. Üz-üzə gəldilər və yanından ötüb keçdi. Əgər seçmək şansı olsaydı onu seçməzdi. Sevda bunu Allah vergisi də adlandırırdı. Necə ki ürəyin səndən xəbərsiz döyünür, onun sürətlənməsinə də səbəbkar yalnız yaradandır.  Arada anası ilə danışması  onu rahatladardı:

  • Ana, dünyada hər şeyin sonu var. Fikirləşirəm sonu olmayan nədir? Tapa bilmirəm.
  • Sonu olmayan sonsuzluqdur, yəni kainat.
  • O da dünyadan kənarda oldu. Eh, dünyada hər şey fanidir.

Bu danışıqlar onu təsəlli edə bilmirdi. Mümkünsüz olan hər şeyin təsəlliyə ehtiyacı varmı? Yəqin ki, həyatda olmadığımız vaxt buna ehtiyacımız olmayacaq.        Qarşısındakını əslində bir uşaq saflığı ilə çox istəyirdi. Başqa cür adlandırmağa onun cəsarəti də çatmazdı. Əgər qorumağa çalışdığın saflıqdırsa, ehtiyatlı olmalısan. Saf olan hər şey gözəldir…

Bir gün necə oldusa bir partada əyləşməli olmuşdular. Təsadüfün beləsi. Elə insanlar var təsadüfə inanmırlar. Zərurət var deməklərinə görə təsadüf yox. Hər şeyin bir səbəbi var və o səbəbdən də ehtiyac yaranır və s. Onları birləşdirən nə idisə — səbəb, təsadüf, zərurət fərqi yoxdur, Sevda onlara təşəkkür edirdi. Qruplar birləşmişdi və o, onun yanında əyləşmək üçün icazə istəmişdi:

  • Olar?

Sevdanın gəldiyi dünyaya üç-dörd il gecikməyinin səbəbi nə idi? Yaxşı ki, hər şeyin səbəbi var. Yoxsa, bizim üçün xeyirlisi olmazdı. Xeyirlisi deyilsə, biz niyə qarşılaşırıq? Yenə də səbəblər, səbəblər. O anda hər ikisinin daxili nitqini eşitmək olsaydı, yəqin ki, maneə hesab etdikləri nə idisə, o da aradan çəkilərdi. Bircə, bir-birlərini eşidəydilər. Sevda sağ tərəfində əyləşənin həyəcanını hiss edirdi: “Əllərini ovuşdururdu tez-tez. Bu, hərəkətlərində səmimi və uşaqlıq edən kəs necə də sevgiyə layiq idi. Arada başını çarpazlaşdırdığı qollarının üstünə qoyub üzünü gizlətməyini demirəm hələ. Kobud əllər və sərt saç bir insana bu qədərmi yaraşar. Səni həyəcanlandırdığım üçün üzr istəyirəm”.

Sevdanın tələbəlikdə son günündə, qarşı-qarşıya gəldikdə nə qədər dayandıqlarını demək çətin olar. Sanki zaman da onlara kömək edib dayanmışdı. Sevda sonradan xatırladıqda da dəqiq deyə bilmirdi nə qədər vaxt keçmişdi.

Tələbə: “Bəlkə ümid var. Mən əmin idim axı, o məni bəyənmişdi”…

Sevda: “Bu xaoslu, vacib problemlər olan dünyada kaş biləydin mənim üçün nə qədər qiymətlisən. Kaş ki  başqa yerdə rastlaşaydıq və səndən daha gec dünyaya gəlmiş olaydım. Mən nakam sevgilərin çoxundan eşitmişəm bu sözləri – başqa yerdə, tez və gec. Lakin bunlar sənin məndə olan dəyərinə xələl gətirmir”.

Tələbə: “O  məni sevmirmiş, imkanım olmadı ki, sözümü deyim”.

Sevda: “Ürəyimdəkini eşitmirsən deyə sənə, dilimə gətirməyə cəsarətim olmadığı üçün də özümə acığım tutur”.

Tələbə: “Yanılmışam, hər şeyi səhv başa düşmüşəm. Mənə etdiyi bir jesti necə sevgi deyə başa düşərəm axı”.

Sevda: “Səni görmək belə mənə xoş idi.  ”.

Tələbə: “Daha getməyin vaxtı gəlib, gözləməklə nəyəsə nail ola bilməyəcəm. O heç vaxt mənim yanımda olmağa razı olmaz”.

Sevda: “Sənin üçün indidən darıxan bu qızı unutma”.

Gözəl belə olsa, yanında belə olsa, keçən günlərdə qalan hər şey kövrəldir məni. Adı ağırdır – keçmiş. Necə ki, sevdiyim bir insan dünyasını dəyişdi, onun geri gələ bilməyəcəyini bilmək qədər əzablıdır keçmiş. Amma o insan səninlə eyni dünyadadırsa, onu bir də görə bilməyəcəyinə inanmaq ümidlərini öldürməkdir. Hamının xeyrinə olsun deyə bəzən məcbur olmaq lazımdır. Özümüzü qanunlara tabe etmək bizim vərdişimiz olub…

Görəsən, birini qaydadan kənar çox istəmək günahlar sırasına girirmi? İstisnalar qaydaları pozurmu? Birini görmək üçün bəhanə ilə, özünü inandıraraq qarşısına çıxmaq onun tərəfindən dəstəklənərmi? Yolumuzu dəyişsək belə getmədik deyə peşman olmaq insanlıq halıdırmı? Yaşının böyük olması böyüklərimizin hər zaman düz hərəkət etdiklərinimi göstərir?Dünyanın təməli sevgi ilə qurulubsa, sevgi məcburiyyət ola bilərmi? Allahın sevgi ilə yaratdığı insan niyə bu sözü səsləndirməkdən çəkinir?

Söylü  AĞAZADƏ

( magistr- filoloq), Neftçala

Oxunma sayı: 120